Samveda/1194
जुष्ट इन्द्राय मत्सरः पवमानः कनिक्रदत्। विश्वा अप द्विषो जहि॥११९४
Veda : Samveda | Mantra No : 1194
In English:
Seer : asitaH kaashyapo devalo vaa | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : juShTa indraaya matsaraH pavamaanaH kanikradat . vishvaa apa dviSho jahi.1194
Component Words : juShTaH .indraaya .matsaraH. pavamaana .kanikradat. vishvaa .apa .dviShaH .jahi.
In Hindi:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अब परमेश्वर से प्रार्थना करते हैं।
पदपाठ : जुष्टः ।इन्द्राय ।मत्सरः। पवमान ।कनिक्रदत्। विश्वा ।अप ।द्विषः ।जहि॥
पदार्थ : हे सोम अर्थात् प्रेरक परमात्मन् ! (इन्द्राय) जीवात्मा के लिए (जुष्टः) प्रिय, (मत्सरः) आनन्दजनक, (पवमानः) पवित्रता देते हुए, (कनिक्रदत्) उपदेश करते हुए आप (विश्वाः द्विषः) सब द्वेषवृत्तियों को वा द्वेष करनेवाली काम, क्रोध आदि की सेनाओं को (अप जहि) विनष्ट कर दो ॥८॥
भावार्थ : परमात्मा की उपासना से अन्तरात्मा में पवित्रता और आनन्द उत्पन्न होते हैं तथा द्वेषवृत्तियाँ अपने आप नष्ट हो जाती हैं ॥८॥
In Sanskrit:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ परमेश्वरं प्रार्थयते।
पदपाठ : जुष्टः ।इन्द्राय ।मत्सरः। पवमान ।कनिक्रदत्। विश्वा ।अप ।द्विषः ।जहि॥
पदार्थ : हे सोम प्रेरक परमात्मन् ! (इन्द्राय) जीवात्मने (जुष्टः) प्रियः। [जुषी प्रीतिसेवनयोः, तुदादिः।] (मत्सरः) आनन्दजनकः। [मत्सरः सोमो, मन्दतेस्तृप्तिकर्मणः इति निरुक्तम् (२।५)।] (पवमानः) पवित्रतां प्रयच्छन्, (कनिक्रदत्) उपदिशन्। [‘दाधर्तिदर्धर्ति०’। अ० ७।४।६५ इत्यनेन क्रन्देर्यङ्लुगन्तस्य शतरि अभ्यासस्य चुत्वाभावो निगागमश्च निपात्यते।] त्वम् (विश्वाः द्विषः) सर्वाः द्वेषवृत्तीः, द्वेष्ट्रीः कामक्रोधादीनां सेनाः वा (अप जहि) विनाशय ॥८॥
भावार्थ : परमात्मोपासनेनान्तरात्मनि पवित्रताऽऽह्लादश्च जायते, द्वेषवृत्तयश्च नश्यन्ति ॥८॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।१३।८, ‘पव॑मान॒’ इति भेदः।