Samveda/1266
एष धिया यात्यण्व्या शूरो रथेभिराशुभिः। गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम्॥१२६६
Veda : Samveda | Mantra No : 1266
In English:
Seer : asitaH kaashyapo devalo vaa | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : eSha dhiyaa yaatyaNvyaa shuuro rathebhiraashubhiH . gachChannindrasya niShkRRitam.1266
Component Words : eShaH .dhiyaa .yaati. aNvyaa .shuuraH. rathebhiH .aashubhiH .gachChan .indrasya .niShkRRitam .niH .kRRitam.
In Hindi:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में मुक्ति के विषय का वर्णन है।
पदपाठ : एषः ।धिया ।याति। अण्व्या ।शूरः। रथेभिः ।आशुभिः ।गच्छन् ।इन्द्रस्य ।निष्कृतम् ।निः ।कृतम्॥
पदार्थ : (इन्द्रस्य) परमेश्वर के (निष्कृतम्) परम धाम को (गच्छन्) जाता हुआ (एषः) यह सोम जीवात्मा (अण्व्या) सूक्ष्म (धिया) ऋतम्भरा प्रज्ञा द्वारा (याति) लक्ष्य को पा लेता है, जैसे (शूरः) कोई शूर मनुष्य (आशुभिः) वेगवान् (रथैः) रथों द्वारा लक्ष्य को पाता है ॥१॥यहाँ लुप्तोपमालङ्कार है ॥१॥
भावार्थ : मुक्ति की प्राप्ति में ऋतम्भरा प्रज्ञा परम सहायक होती है ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ मुक्तिविषयमाह।
पदपाठ : एषः ।धिया ।याति। अण्व्या ।शूरः। रथेभिः ।आशुभिः ।गच्छन् ।इन्द्रस्य ।निष्कृतम् ।निः ।कृतम्॥
पदार्थ : (इन्द्रस्य) परमेश्वरस्य (निष्कृतम्) परमं धाम (गच्छन्) व्रजन् (एषः) अयं सोमः जीवात्मा (अण्व्या) सूक्ष्मया (धिया) ऋतम्भरया प्रज्ञया (याति) उच्चस्थितिं प्राप्नोति, यथा (शूरः) कश्चिद् वीरो जनः (आशुभिः) वेगवद्भिः (रथैः) स्यन्दनैः याति तद्वदिति लुप्तोपमम् ॥१॥अत्र लुप्तोपमालङ्कारः ॥१॥
भावार्थ : कैवल्यप्राप्तौ ऋतम्भरा प्रज्ञा परमसहायिका जायते ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।१५।१।