Samveda/1280
एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः। अव्यं वारं वि धावति॥१२८०
Veda : Samveda | Mantra No : 1280
In English:
Seer : priyamedhaH aa~NgirasaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : eSha vaajii hito nRRibhirvishvavinmanasaspatiH . avyo vaara.m vi dhaavati.1280
Component Words : eShaH .vaajii. hitaH .nRRibhiH. vishvavit .vishva .vit. manasaH. patiH .avyam .vaaram .vi .dhaavati.
In Hindi:
ऋषि : प्रियमेधः आङ्गिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में परमात्मा और जीवात्मा का विषय वर्णित है।
पदपाठ : एषः ।वाजी। हितः ।नृभिः। विश्ववित् ।विश्व ।वित्। मनसः। पतिः ।अव्यम् ।वारम् ।वि ।धावति॥
पदार्थ : (वाजी) बलवान् और (नृभिः हितः) मनुष्यों द्वारा अन्तःकरण में धारण किया गया (विश्ववित्) सर्वज्ञ, सर्वान्तर्यामी, (मनसः पतिः) मन का अधीश्वर (एषः) यह सोम परमेश्वर (अव्यम्) अविनश्वर, (वारम्) वरणीय जीवात्मा के पास (वि धावति) शीघ्रता से पहुँचता है ॥१॥
भावार्थ : जैसे पिता प्यारे पुत्र के पास पहुँचता है, वैसे ही परमात्मा जीवात्मा के पास प्रेम से पहुँचता है ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : प्रियमेधः आङ्गिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ परमात्मजीवात्मविषयमाह।
पदपाठ : एषः ।वाजी। हितः ।नृभिः। विश्ववित् ।विश्व ।वित्। मनसः। पतिः ।अव्यम् ।वारम् ।वि ।धावति॥
पदार्थ : (वाजी) बलवान्, (नृभिः हितः) मनुष्यैरन्तःकरणे धृतः, (विश्ववित्) सर्वज्ञः सर्वान्तर्यामी, (मनसः पतिः) मनसः अधीश्वरः (एषः) अयं सोमः परमेश्वरः (अव्यम्) अव्ययम् अविनश्वरम् (वारम्) वरणीयं जीवात्मानम् (वि धावति) सद्यो गच्छति ॥१॥
भावार्थ : यथा पिता प्रियं पुत्रं प्रति गच्छति तथा परमात्मा जीवात्मानं प्रेम्णा प्राप्नोति ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।२८।१, ‘अव्यो॒ वारं॒’ इति भेदः।