Samveda/1314
नूनं पुनानोऽविभिः परि स्रवादब्धः सुरभिन्तरः। सुते चित्वाप्सु मदामो अन्धसा श्रीणन्तो गोभिरुत्तरम्॥१३१४
Veda : Samveda | Mantra No : 1314
In English:
Seer : saptarShayaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : pragaathaH(viShamaa bRRihatii samaa satobRRihatii) | Tone : madhyamaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : nuuna.m punaano.avibhiH pari sravaadabdhaH surabhintaraH . sute chitvaapsu madaamo andhasaa shriiNanto gobhiruttaram.1314
Component Words : nuunam . punaanaH . avibhiH . pari . srava . adabdha . a . dabdhaH . surabhirantaraH . su . rabhirantaraH . sute . chit . tvaa . apsu . madaamaH . andhasaa . shriiNantaH . gobhiH . uttaram.
In Hindi:
ऋषि : सप्तर्षयः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : प्रगाथः(विषमा बृहती समा सतोबृहती) | स्वर : मध्यमः
विषय : अगले मन्त्र में परमात्मा को सम्बोधन किया गया है।
पदपाठ : नूनम् । पुनानः । अविभिः । परि । स्रव । अदब्ध । अ । दब्धः । सुरभिरन्तरः । सु । रभिरन्तरः । सुते । चित् । त्वा । अप्सु । मदामः । अन्धसा । श्रीणन्तः । गोभिः । उत्तरम्॥
पदार्थ : हे सोम ! हे रसनिधि परमात्मन् ! (नूनम्) निश्चय ही (अविभिः) अपनी रक्षाओं से (पुनानः) हमें पवित्र करते हुए, (अदब्धः) किसी से न हराये जा सकनेवाले, (सुरभिन्तरः) अतिशय सौरभमय आप (परि स्रव) आनन्द-रस को प्रवाहित करो। (अन्धसा) आनन्द-रस के साथ (अप्सु) हमारे कर्मों में (सुते चित्) आपके परिस्रुत होने पर (उत्तरम्) अत्यन्त उत्कृष्ट (त्वा) आपको (गोभिः) आत्मा, मन, एवं बुद्धि से (श्रीणन्तः) पकाते हुए अर्थात् ध्याते हुए, हम (मदामः) मुदित होते हैं ॥२॥
भावार्थ : परमात्मा में ध्यान से रक्षा, पवित्रता, सद्गुणों की सुगन्ध और परमानन्द प्राप्त होते हैं ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : सप्तर्षयः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : प्रगाथः(विषमा बृहती समा सतोबृहती) | स्वर : मध्यमः
विषय : अथ परमात्मानं सम्बोधयति।
पदपाठ : नूनम् । पुनानः । अविभिः । परि । स्रव । अदब्ध । अ । दब्धः । सुरभिरन्तरः । सु । रभिरन्तरः । सुते । चित् । त्वा । अप्सु । मदामः । अन्धसा । श्रीणन्तः । गोभिः । उत्तरम्॥
पदार्थ : हे सोम ! हे रसनिधे परमात्मन् ! (नूनम्) निश्चयेन (अविभिः) स्वकीयाभिः रक्षाभिः (पुनानः) अस्मान् पवित्रान् कुर्वाणः, (अदब्धः) केनापि अपराजितः, (सुरभिन्तरः) अतिशयेन सौरभमयः त्वम् (परिस्रव) आनन्दरसं प्रवाहय। (अन्धसा) आनन्दरसेन सह (अप्सु) अस्माकं कर्मसु (सुते चित्) त्वयि परिस्रुते सति (उत्तरम्) उत्कृष्टतरम् (त्वा) त्वाम् (गोभिः) आत्ममनोबुद्धिभिः (श्रीणन्तः) परिपचन्तः, ध्यायन्तः इति यावत्। [श्रीञ् पाके, क्र्यादिः।] (मदामः) मोदामहे। [मदी हर्षग्लेपनयोः, भ्वादिः] ॥२॥
भावार्थ : परमात्मध्यानेन रक्षा पवित्रता सद्गुणसौरभं परमानन्दश्च प्राप्यते ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।१०७।२, ‘चि॑त्त्वा॒’ इति द्वितकारः पाठः।