Samveda/1347
सुषमिद्धो न आ वह देवा अग्ने हविष्मते। होतः पावक यक्षि च॥१३४७
Veda : Samveda | Mantra No : 1347
In English:
Seer : medhaatithiH kaaNvaH | Devta : idhmaH samidvau vaagniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : suShamiddho na aa vaha devaa.m agne haviShmate . hotaH paavaka yakShi cha.1347
Component Words : suShamiddhaH . su . samiddhaH . naH . aa . vaha . devaan . agne . haviShmate . hotariti . paavaka . yakShi . cha.
In Hindi:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : इध्मः समिद्वौ वाग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में परमात्मा से प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : सुषमिद्धः । सु । समिद्धः । नः । आ । वह । देवान् । अग्ने । हविष्मते । होतरिति । पावक । यक्षि । च॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रणायक तेजस्वी परमेश्वर ! (सुसमिद्धः) अन्तरात्मा में भली भाँति प्रदीप्त किये हुए आप (नः) हम उपासकों के लिए और (हविष्मते) दूसरे आत्मसमर्पणकर्ता के लिए (देवान्) दिव्यगुणों को (आ वह) प्राप्त कराओ। (होतः) हे सुख-प्रदाता ! (पावक) हे पवित्रकर्ता, आप (यक्षि च) हमारे साथ सङ्गम भी करो ॥१॥
भावार्थ : अपने अन्तरात्मा में परमात्माग्नि को प्रदीप्त करके सब लोग दिव्यगुणी होवें ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : इध्मः समिद्वौ वाग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ परमात्मानं प्रार्थयते।
पदपाठ : सुषमिद्धः । सु । समिद्धः । नः । आ । वह । देवान् । अग्ने । हविष्मते । होतरिति । पावक । यक्षि । च॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक तेजस्विन् विश्वेश्वर ! (सुसमिद्धः) अन्तरात्मनि सम्यक् प्रदीपितः त्वम् (नः) अस्मभ्यम् उपासकेभ्यः (हविष्मते) अन्यस्मै आत्मसमर्पकाय च (देवान्) दिव्यगुणान् (आ वह) प्रापय। (होतः) हे सुखप्रदातः ! (पावक) हे पवित्रकर्तः ! त्वम् (यक्षि२ च) अस्माभिः संगच्छस्व च। [यक्षि यज इति निरुक्तम् ६।१३] ॥१॥३
भावार्थ : स्वान्तरात्मनि परमात्माग्निं प्रदीप्य जना दिव्यगुणयुक्ता जायन्ताम् ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० १।१३।१, ‘सुस॑मिद्धो’ इति पाठः।२. यक्षि—‘यजेर्लोपः सिपि बहुलं छन्दसि (वा० २।४।७३)’ इति शपो लुक्। वश्चादिना (८।२।३६) षत्वम्, ‘षढोः कः सि (८।२।४१)’ इति कत्वम्। सेर्हिरादेशश्छान्दसत्वान्न भवति—इति सा०।३. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिर्मन्त्रमिमं श्लेषेण परमेश्वरभौतिकाग्न्योर्विषये व्याख्यातवान्। ‘यो मनुष्यो बहुविधां सामग्रीं संगृह्य यानादीनां वोढारमग्निं प्रयुङ्क्ते तस्मै स विविधसुखसम्पादनहेतुर्भवतीति’ च भावार्थमाह।