Samveda/1349
नराशसमिह प्रियमस्मिन्यज्ञ उप ह्वये। मधुजिह्व हविष्कृतम्॥१३४९
Veda : Samveda | Mantra No : 1349
In English:
Seer : medhaatithiH kaaNvaH | Devta : naraasha.msaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : naraasha.m samiha priyamasminyaj~na upa hvaye . madhujihva.m haviShkRRitam.1349
Component Words : naraashasam . iha . priyam . asmin . yaj~ne . upa . hvaye . madhuhihvam . madhu . jihvam . haviShkRRitam . haviH . kRRitam.
In Hindi:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : नराशंसः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में परमेश्वर कह रहा है।
पदपाठ : नराशसम् । इह । प्रियम् । अस्मिन् । यज्ञे । उप । ह्वये । मधुहिह्वम् । मधु । जिह्वम् । हविष्कृतम् । हविः । कृतम्॥
पदार्थ : (मधुजिह्वम्) जिसकी जिह्वा में मधु है, ऐसे अर्थात् मधुरभाषी, (हविष्कृतम्) आत्मसमर्पण करनेवाले, (इह) यहाँ (प्रियम्) मेरे प्रिय, (नराशंसम्) मनुष्यों से प्रशंसनीय जीवात्मा को (अस्मिन् यज्ञे) इस पारस्परिक मिलनरूप यज्ञ में, मैं (उपह्वये) अपने समीप बुलाता हूँ ॥३॥
भावार्थ : जीवात्मा जब आत्मसमर्पण कर देता है तब परमात्मा स्वयं ही उसे अपने समीप ले आता है ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : नराशंसः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ परमेश्वरो ब्रूते।
पदपाठ : नराशसम् । इह । प्रियम् । अस्मिन् । यज्ञे । उप । ह्वये । मधुहिह्वम् । मधु । जिह्वम् । हविष्कृतम् । हविः । कृतम्॥
पदार्थ : (मधुजिह्वम्) मधुरभाषिणम्, (हविष्कृतम्) हविः आत्मसमर्पणं करोतीति तम्, (इह) अत्र (प्रियम्) मम प्रीतिपात्रम् (नराशंसम्) नरैः प्रशंसनीयं जीवात्मानम् (अस्मिन् यज्ञे) एतस्मिन् पारस्परिकसंगमयज्ञे, अहम् (उपह्वये) स्वसमीपम् आह्वयामि ॥३॥२
भावार्थ : जीवात्मनाऽऽत्मसमर्पणे कृते सति परमात्मा स्वयमेव तं स्वान्तिके समानयति ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० १।१३।३।२. दयानन्दर्षिणा ऋग्भाष्येऽयमपि मन्त्रो भौतिकाग्निपक्षे व्याख्यातः।