Samveda/1380
यः स्नीहितीषु पूर्व्यः संजग्मानासु कृष्टिषु। अरक्षद्दाशुषे गयम्॥१३८०
Veda : Samveda | Mantra No : 1380
In English:
Seer : gotamo raahuugaNaH | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaH sniihitiiShu puurvyaH sa.mjagmaanaasu kRRiShTiShu . arakShaddaashuShe gayam.1380
Component Words : yaH . sniihitiiShu . puurvyaH . sa~njagmaanaasu . sam . jagmaanaasu . kRRisTiShu . arakShat . daashuShe . gayam.
In Hindi:
ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : आगे पुनः उसी विषय का कथन है।
पदपाठ : यः । स्नीहितीषु । पूर्व्यः । सञ्जग्मानासु । सम् । जग्मानासु । कृस्टिषु । अरक्षत् । दाशुषे । गयम्॥
पदार्थ : (पूर्व्यः) पूर्वजों से साक्षात्कार किया गया (यः) जो अग्रनायक परमेश्वर (स्नीहितीषु) वध करनेवाली (कृष्टिषु) शत्रु-प्रजाओं के (संजग्मानासु) मुठभेड़ करने पर (दाशुषे) आत्मसमर्पण करनेवाले उपासक के लिए (गयम्) आश्रय को (अरक्षत्) सुरक्षित करता है, उस [(अग्नये) अग्रनायक परमेश्वर के लिए, हम (मन्त्रं वोचेम) वेदमन्त्रों का उच्चारण करें]४ ॥२॥
भावार्थ : परमेश्वरोपासक के मार्ग से सब विघ्न नष्ट हो जाते हैं, परमेश्वर उसे अपना सुरक्षित आश्रय और दिव्य सम्पदाएँ प्रदान करता है ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ पुनस्तमेव विषयमाह।
पदपाठ : यः । स्नीहितीषु । पूर्व्यः । सञ्जग्मानासु । सम् । जग्मानासु । कृस्टिषु । अरक्षत् । दाशुषे । गयम्॥
पदार्थ : (पूर्व्यः) पूर्व्यैः साक्षात्कृतः। [पूर्वैः कृतमिनयौ च। अ० ४।४।१३३ इति कृतेऽर्थे यः प्रत्ययः।] (यः) योऽग्निः अग्रनायकः परमेश्वरः (स्नीहितीषु) वधकर्त्रीषु। [स्नेहयतिर्वधकर्मा निघं० २।१९।] (कृष्टिषु) शात्रवीषु प्रजासु (संजग्मानासु) संगतासु सतीषु (दाशुषे) आत्मसमर्पणकर्त्रे उपासकाय (गयम्२) गृहम् आश्रयमिति यावत्। [गयमिति गृहनाम। निघं० २।१०।] (अरक्षत्) रक्षति, तस्मै अग्नये परमेश्वराय मन्त्रं वोचेम इति पूर्वेण सम्बन्धः ॥२॥३
भावार्थ : परमेश्वरोपासकस्य मार्गात् सर्वे विघ्ना नश्यन्ति, परमेश्वरस्तस्मै सुरक्षितं स्वाश्रयं दिव्यसम्पदश्च प्रयच्छति ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० १।७४।२।२. गयम् प्राणम्। यद्यपि सर्वासु मनुष्यजातिषु अन्तर्हृदयान्तः स्थितं ज्योतिः, तथापि ये यजमानाः तेषां गयान् प्राणान् रक्षति—इति वि०।३. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिरपि मन्त्रमिमं परमेश्वरपक्षे व्याचष्टे।४. वाक्यपूर्ति के लिए यह कोष्ठान्तर्गत भाग पूर्व मन्त्र से लाया गया है।