Samveda/1403
इन्द्र शुद्धो न आ गहि शुद्धः शुद्धाभिरूतिभिः। शुद्धो रयिं वि धारय शुद्धो ममद्धि सोम्य॥१४०३
Veda : Samveda | Mantra No : 1403
In English:
Seer : tirashchiiraa~NgirasaH | Devta : indraH | Metre : anuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : indra shuddho na aa gahi shuddhaH shuddhaabhiruutibhiH . shuddho rayi.m ni dhaaraya shuddho mamaddhi somya.1403
Component Words : indra . shuddhaH . naH . aa . gahi . shuddhaH . shuddhaabhiH . uutibhiH . shuddhaH . rayim . ni . dhaaraya . shuddhaH . mamaddhi . somya.
In Hindi:
ऋषि : तिरश्चीराङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अगले मन्त्र में भी परमेश्वर, आचार्य और राजा का ही विषय है।
पदपाठ : इन्द्र । शुद्धः । नः । आ । गहि । शुद्धः । शुद्धाभिः । ऊतिभिः । शुद्धः । रयिम् । नि । धारय । शुद्धः । ममद्धि । सोम्य॥
पदार्थ : हे (इन्द्र) परमेश्वर, आचार्य वा राजन् ! (शुद्धः) शुद्ध आप (नः) हमारे पास (आ गहि) आओ, (शुद्धः) शुद्ध आप(शुद्धाभिः) शुद्ध (ऊतिभिः) रक्षाओं के साथ आओ। (शुद्धः) शुद्ध आप, हमें (रयिम्) आध्यात्मिक वा भौतिक ऐश्वर्य (नि धारय) प्राप्त कराओ। (शुद्धः) शुद्ध आप, हे (सोम्य) सौम्य परमेश्वर, आचार्य वा राजन् ! (अस्मान्) हमें (ममद्धि)आनन्दित करो ॥२॥
भावार्थ : जो स्वयं ज्ञान, शरीर, मन, वचन और कर्म से शुद्ध है, वही दूसरों को शुद्ध कर सकता है ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : तिरश्चीराङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथ पुनः परमेश्वराचार्यनृपतीनां विषयमाह।
पदपाठ : इन्द्र । शुद्धः । नः । आ । गहि । शुद्धः । शुद्धाभिः । ऊतिभिः । शुद्धः । रयिम् । नि । धारय । शुद्धः । ममद्धि । सोम्य॥
पदार्थ : हे (इन्द्र) परमेश्वर आचार्य नृपते वा ! (शुद्धः) पवित्रः त्वम् (नः) अस्मान् (आ गहि) आगच्छ, (शुद्धः) पवित्रः त्वम् (शुद्धाभिः) पवित्राभिः (ऊतिभिः) रक्षाभिः सह आगच्छ। (शुद्धः) पवित्रः त्वम्, अस्मासु (रयिम्) आध्यात्मिकं भौतिकं च ऐश्वर्यम् (नि धारय) निधेहि। (शुद्धः) पवित्रः त्वम्, हे (सोम्य) सौम्य परमेश्वर आचार्य नृपते वा ! अस्मान् (ममद्धि) आनन्दय ॥२॥
भावार्थ : यः स्वयं ज्ञानेन, शरीरेण, मनसा, वाचा, कर्मणा च शुद्धः स एवान्यान् शुद्धान् कर्तुं पारयति ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।९५।८, ‘सो॒म्यः’ इति भेदः।