Samveda/1406
अग्निर्जुषत नो गिरो होता यो मानुषेष्वा। स यक्षद्दैव्यं जनम्॥१४०६
Veda : Samveda | Mantra No : 1406
In English:
Seer : suta.mbhara aatreyaH | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : agnirjuShata no giro hotaa yo maanuSheShvaa . sa yakShaddaivya.m janam.1406
Component Words : agniH . juShata . naH . giraH . hotaa . yaH . maanuSheShu . aa . saH . yakShat . daivyam . janam.
In Hindi:
ऋषि : सुतंभर आत्रेयः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में यह कथन है कि परमेश्वर हमारे लिए क्या करे।
पदपाठ : अग्निः । जुषत । नः । गिरः । होता । यः । मानुषेषु । आ । सः । यक्षत् । दैव्यम् । जनम्॥
पदार्थ : (अग्निः) अग्रनायक परमेश्वर (नः) हमारी (गिरः) स्तुति वा प्रार्थना की वाणियों को (जुषत) स्वीकार करे, (यः) जो परमेश्वर (मानुषेषु) मनुष्यों में (होता) उनके जीवन-यज्ञ का होता बनकर (आ) निवास कर रहा है। (सः) वह (दैव्यम्) दिव्यगुणों में निष्णात (जनम्) विद्वान् जन को (यक्षत्) हमें प्रदान करे ॥२॥
भावार्थ : जिस राष्ट्र में दिव्य गुणों से युक्त विद्वान् मनुष्य होते हैं, वह राष्ट्र अत्यन्त उन्नत होता है ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : सुतंभर आत्रेयः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ परमेश्वरोऽस्मभ्यं किं कुर्यादित्याशास्यते।
पदपाठ : अग्निः । जुषत । नः । गिरः । होता । यः । मानुषेषु । आ । सः । यक्षत् । दैव्यम् । जनम्॥
पदार्थ : (अग्निः) अग्रनायकः परमेश्वरः (नः) अस्माकम् (गिरः) स्तुतिवाचः प्रार्थनावाचो वा (जुषत) सेवेत, स्वीकुर्यात्। [जुषी प्रीतिसेवनयोः तुदादिः, विध्यर्थे लङि अडागमाभावः।] (यः) परमेश्वरः (मानुषेषु) मनुष्येषु (होता) तेषां जीवनयज्ञस्य निष्पादकः सन् (आ) आवसति। [उपसर्गश्रुत्या योग्यक्रियाध्याहारः।] (सः) असौ (दैव्यम्) दिव्येषु गुणेषु निष्णातम् (जनम्) विद्वांसम् (यक्षत्) अस्मभ्यं प्रदद्यात्। [यज दानार्थः, सिब्बहुलं लेटि। अ० ३।१।३४ इति सिबागमे रूपम्] ॥२॥२
भावार्थ : यस्मिन् राष्ट्रे दिव्यगुणा विद्वांसो जना भवन्ति तद् राष्ट्रं समुन्नतं जायते ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ५।१३।३।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिर्मन्त्रमिमं विद्वत्पक्षे व्याचष्टे।