Samveda/1460
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः। सरस्वन्तहवामहे (रौ)।। [धा. । उ नास्ति । स्व. नास्ति ।]॥१४६०
Veda : Samveda | Mantra No : 1460
In English:
Seer : vasiShTho maitraavaruNiH | Devta : sarasvaan | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : janiiyanto nvagravaH putriiyantaH sudaanavaH . sarasvanta.m havaamahe.1460
Component Words : janiiyantaH . nu . apravaH . putriiyantaH . put . triiyantaH . sudaanavaH . su . daanavaH . sarasvantam . havaamahe.
In Hindi:
ऋषि : वसिष्ठो मैत्रावरुणिः | देवता : सरस्वान् | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में गृहस्थ के कर्तव्य के रूप में परमात्मा की पूजा का वर्णन है।
पदपाठ : जनीयन्तः । नु । अप्रवः । पुत्रीयन्तः । पुत् । त्रीयन्तः । सुदानवः । सु । दानवः । सरस्वन्तम् । हवामहे॥
पदार्थ : (अग्रवः) पुरुषार्थी, (जनीयन्तः) पत्नी को चाहनेवाले, (पुत्रीयन्तः) पुत्र-पुत्री को चाहनेवाले, (सुदानवः) उत्कृष्ट दान करनेवाले हम गृहस्थ लोग (सरस्वन्तम्) आनन्दरसमय परमात्मा को (नु) शीघ्र ही (हवामहे)पुकारते हैं ॥१॥
भावार्थ : ब्रह्मचारी लोग स्नातक होकर विदुषी, सच्चरित्र, गुणवती कन्या से विवाह करके, प्रशस्त सन्तान उत्पन्न करके, पञ्चमहायज्ञ आदि गृहस्थ के कर्तव्यों का पालन करते हुए परमात्मा की उपासना करें ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : वसिष्ठो मैत्रावरुणिः | देवता : सरस्वान् | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ गृहस्थकर्तव्यत्वेन परमात्मपूजामाह।
पदपाठ : जनीयन्तः । नु । अप्रवः । पुत्रीयन्तः । पुत् । त्रीयन्तः । सुदानवः । सु । दानवः । सरस्वन्तम् । हवामहे॥
पदार्थ : (अग्रवः) गन्तारः, पुरुषार्थिनः, (जनीयन्तः) जनिर्जाया तामिच्छन्तः, (पुत्रीयन्तः) पुत्रपुत्रीः इच्छन्तः (सुदानवः) सुदानकर्माणः गृहस्थाः वयम् (सरस्वन्तम्) आनन्दरसमयं परमात्मानम् (नु) सद्यः (हवामहे) आह्वयामः। [अग्रवः, अगि गतौ, अङ्गन्ति गच्छन्तीति अग्रवः। बाहुलकादौणादिकः उः प्रत्ययो धातोर्नलोपश्च। सुदानवः ददातीति दानुः ‘दाभाभ्यां नुः।’उ० ३।३२ इति ददातेर्नुः प्रत्ययः] ॥१॥
भावार्थ : ब्रह्मचारिणः स्नातका भूत्वा विदुषीं सच्चरित्रां गुणवतीं कन्यां विवाह्य प्रशस्तं सन्तानमुत्पाद्य पञ्चमहायज्ञादिगृहस्थकर्तव्यान्या- चरन्तः परमात्मानमुपासीरन् ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ७।९६।४।