Samveda/1520
अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम्। दधद्रयिं मयि पोषम् (फ)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥१५२०
Veda : Samveda | Mantra No : 1520
In English:
Seer : shata.m vaikhaanasaH | Devta : agniH pavamaanaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : agne pavasva svapaa asme varchaH suviiryam . dadhadrayi.m mayi poSham.1520
Component Words : agne . pavasva . svapaaH . su . apaaH . asmeiti . varchaH . suviiryam . su . viiryam . dadhat . rayim . mayi . poSham.
In Hindi:
ऋषि : शतं वैखानसः | देवता : अग्निः पवमानः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में यह बताया गया है कि योगप्रशिक्षक क्या करे।
पदपाठ : अग्ने । पवस्व । स्वपाः । सु । अपाः । अस्मेइति । वर्चः । सुवीर्यम् । सु । वीर्यम् । दधत् । रयिम् । मयि । पोषम्॥
पदार्थ : हे (अग्ने) योगविद्या के पण्डित योगिराज ! (स्वपाः) शुभ कर्मोंवाले आप (अस्मे) हमारे लिए (सुवीर्यम्) श्रेष्ठ वीर्य से युक्त (वर्चः) योगजन्य तेज (पवस्व) प्राप्त कराओ और (मयि) मुझ योग के जिज्ञासु में (पोषम्) पोषक (रयिम्) विवेकख्यातिरूप अध्यात्म-ऐश्वर्य (दधत्) धारण कराओ ॥३॥
भावार्थ : योगप्रशिक्षक योगिराज स्वयं शुभकर्मों का कर्ता होता हुआ शिष्यों को भी शुभ कर्म करने का उपदेश दे और योगाभ्यास के द्वारा उन मुमुक्षु शिष्यों को वर्चस्वी तथा विवेकख्याति से सम्पन्न करके मोक्ष का अधिकारी बना दे ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : शतं वैखानसः | देवता : अग्निः पवमानः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ योगप्रशिक्षकः किं कुर्यादित्युच्यते।
पदपाठ : अग्ने । पवस्व । स्वपाः । सु । अपाः । अस्मेइति । वर्चः । सुवीर्यम् । सु । वीर्यम् । दधत् । रयिम् । मयि । पोषम्॥
पदार्थ : हे (अग्ने) योगविद्याविद् विद्वन् ! (स्वपाः) शोभनानि अपांसि कर्माणि यस्य तादृशः त्वम् (अस्मे) अस्मभ्यम् (सुवीर्यम्) श्रेष्ठवीर्योपेतम् (वर्चः) योगजन्यं तेजः (पवस्व) प्रापय, किञ्च (मयि) योगजिज्ञासौ (पोषम्) पोषकम् (रयिम्) विवेकख्यातिरूपम् अध्यात्मं धनम् (दधत्) धारयन्, भवेति शेषः ॥३॥
भावार्थ : योगप्रशिक्षको योगिराट् स्वयं शुभकर्मा सन् शिष्यानपि शुभकर्मकरणायोपदिशेत्, योगाभ्यासद्वारा च तान् मुमुक्षून् वर्चस्विनः विवेकख्यातिमतश्च कृत्वा निःश्रेयसाधिकारिणः कुर्यात् ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।६६।२१।