Samveda/1531
अग्ने केतुर्विशामसि प्रेष्ठः श्रेष्ठ उपस्थसत्। बोधा स्तोत्रे वयो दधत् (था)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥१५३१
Veda : Samveda | Mantra No : 1531
In English:
Seer : keturaagneyaH | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : agne keturvishaamasi preShThaH shreShTha upasthasat . bodhaa stotre vayo dadhat.1531
Component Words : agne . ketuH . vishaam . asi . preShThaH . shreShThaH . upasthasat . upastha . sat . bodha . stotre . vayaH . dadhat.
In Hindi:
ऋषि : केतुराग्नेयः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में फिर परमात्मा और राजा को संबोधन करते है।
पदपाठ : अग्ने । केतुः । विशाम् । असि । प्रेष्ठः । श्रेष्ठः । उपस्थसत् । उपस्थ । सत् । बोध । स्तोत्रे । वयः । दधत्॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक जगदीश्वर वा राजन् ! आप (विशाम्) प्रजाओं के (केतुः) ज्ञानप्रदाता, (प्रेष्ठः) अत्यधिक प्यारे, (श्रेष्ठः) श्रेष्ठ और (उपस्थसत्) समीप विद्यमान (असि) हो। आप ( स्तोत्रे) स्तुतिकर्त्ता वा राष्ट्रभक्त के लिए (वयः) धन, अन्न, आयु आदि (दधत्) प्रदान करते हुए, उसे (बोध) बोध प्रदान करो, सदा कर्त्तव्य के प्रति जागरूक करो ॥५॥
भावार्थ : जैसे जगदीश्वर सबका ज्ञानदाता, प्रियतम, प्रशस्यतम, सुखसम्पत्तिप्रदाता, आयु देनेवाला और जगानेवाला है, वैसे ही राष्ट्र में राजा को होना चाहिए ॥५॥
In Sanskrit:
ऋषि : केतुराग्नेयः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ पुनरपि परमात्मानं नृपतिं च सम्बोधयति।
पदपाठ : अग्ने । केतुः । विशाम् । असि । प्रेष्ठः । श्रेष्ठः । उपस्थसत् । उपस्थ । सत् । बोध । स्तोत्रे । वयः । दधत्॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक जगदीश्वर नृपते वा ! त्वम् (विशाम्) प्रजानाम् (केतुः) ज्ञानप्रदः, (प्रेष्ठः) प्रियतमः, (श्रेष्ठः) प्रशस्यतमः, (उपस्थसत्) समीपे विद्यमानश्च (असि) वर्तसे। त्वम् (स्तोत्रे) स्तुतिकर्त्रे राष्ट्रभक्ताय वा (वयः) धनान्नायुष्यादिकम् (दधत्) प्रयच्छन् तम् (बोध) बोधय, नित्यं कर्तव्यं प्रति जागरूकं कुरु ॥५॥
भावार्थ : यथा जगदीश्वरः सर्वेषां ज्ञानप्रदः प्रियतमः प्रशस्यतमः सुखसम्पत्प्रदाताऽऽयुष्यकरो जागरयिता च वर्तते तथैव नृपतिना भाव्यम् ॥५॥
टिप्पणी:१. ऋ० १०।१५६।५।