Samveda/1596
प्र वां महि द्यवी अभ्युपस्तुतिं भरामहे। शुची उप प्रशस्तये॥१५९६
Veda : Samveda | Mantra No : 1596
In English:
Seer : vaamadevo gautamaH | Devta : dyaavaapRRithivii | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pra vaa.m mahi dyavii abhyupastuti.m bharaamahe . shuchii upa prashastaye.1596
Component Words : pra . vaam . mahi . dyaviiiti . abhi . upastutim . upa . stutim . bharaamahe . shuchiiiti . upa . prashastaye . pra . shastaye.
In Hindi:
ऋषि : वामदेवो गौतमः | देवता : द्यावापृथिवी | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अब द्यावापृथिवी के नाम से आत्मा और बुद्धि का विषय कहते हैं।
पदपाठ : प्र । वाम् । महि । द्यवीइति । अभि । उपस्तुतिम् । उप । स्तुतिम् । भरामहे । शुचीइति । उप । प्रशस्तये । प्र । शस्तये॥
पदार्थ : हे द्यावापृथिवी ! हे आत्मा और बुद्धि ! हम (प्रशस्तये) प्रशस्ति करने के लिए (द्यवी) तेजस्वी, (शुची) पवित्र (वाम् अभि) तुम दोनों के प्रति (महि) बहुत अधिक (उपस्तुतिम्) तुम्हारे गुण-कर्मों की प्रशंसा (प्र उप भरामहे) करते हैं ॥१॥
भावार्थ : आत्मा और बुद्धि दोनों ही अपना-अपना महत्त्व रखते हैं। उनसे उपकार सबको लेना चाहिए ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : वामदेवो गौतमः | देवता : द्यावापृथिवी | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ द्यावापृथिवीनाम्नाऽऽत्मबुद्धिविषय उच्यते।
पदपाठ : प्र । वाम् । महि । द्यवीइति । अभि । उपस्तुतिम् । उप । स्तुतिम् । भरामहे । शुचीइति । उप । प्रशस्तये । प्र । शस्तये॥
पदार्थ : हे द्यावापृथिवी ! हे आत्मबुद्धी ! वयम् (प्रशस्तये) प्रशस्तिं प्राप्तुम् (द्यवी) द्योतमाने, (शुची) पवित्रे (वाम् अभि) युवां प्रति (महि) बहु (उपस्तुतिम्) गुणकर्मप्रशंसाम् (प्र उप भरामहे) प्रकर्षेण उपाहरामः ॥१॥२
भावार्थ : आत्मा बुद्धिश्चोभावपि स्वं स्वं महत्त्वं धारयतः। ताभ्यामुपकारः सर्वैर्ग्राह्यः ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ४।५६।५।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिणा मन्त्रोऽयं शिल्पविद्याविषये व्याख्यातः। द्यावापृथिवीशब्देन च शिल्पशास्त्राध्यापकः शिल्पक्रियाकर्ता च गृहीतः।