vedyog.net

In English:

Seer : gotamo raahuugaNaH | Devta : uShaaH | Metre : uShNik | Tone : RRIShabhaH

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : yu~NkShvaa hi vaajiniivatyashvaa.m adyaaruNaa.m uShaH . athaa no vishvaa saubhagaanyaa vaha.1733

Component Words :
yu.mkShva . hi . vaajiniivati . ashvaana . adya . a . dya . aruNaan . uShaH . atha . naH . vishvaa . saubhagaani . sau . bhagaani . aa . vaha. .

---

In Hindi:

ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : उषाः | छन्द : उष्णिक् | स्वर : ऋषभः

विषय : अगले मन्त्र में फिर जगदीश्वरी माँ से प्रार्थना करते हैं।

पदपाठ : युंक्ष्व । हि । वाजिनीवति । अश्वान । अद्य । अ । द्य । अरुणान् । उषः । अथ । नः । विश्वा । सौभगानि । सौ । भगानि । आ । वह॥ ।

पदार्थ : हे (वाजिनीवति) प्रशस्त क्रियावाली (उषः) उषा के समान तेजोमयी जगन्माता ! तू (अद्य) आज (अरुणान्) तेजस्वी (अश्वान्) इन्द्रिय-रूप घोड़ों को (युङ्क्ष्व हि) ज्ञान के ग्रहण और कर्मों के करने में नियुक्त कर। (अथ) तदनन्तर (नः) हमारे लिए (विश्वा) सब (सौभगानि) सौभाग्य (आवह) प्राप्त करा ॥३॥

भावार्थ : वही माता श्रेष्ठ मानी जाती है, जो सन्तान को ज्ञान और कर्म में प्रेरित करे, क्योंकि उसी से सौभाग्य की वृद्धि होती है ॥३॥

---

In Sanskrit:

ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : उषाः | छन्द : उष्णिक् | स्वर : ऋषभः

विषय : अथ पुनरपि जगदीश्वरीं मातरं प्रार्थयते।

पदपाठ : युंक्ष्व । हि । वाजिनीवति । अश्वान । अद्य । अ । द्य । अरुणान् । उषः । अथ । नः । विश्वा । सौभगानि । सौ । भगानि । आ । वह॥ ।

पदार्थ : हे (वाजिनीवति२) हे प्रशस्तक्रियामयि (उषः) उषर्वत् तेजोमयि जगन्मातः ! त्वम् (अद्य) अस्मिन् दिने (अरुणान्) तेजोमयान् (अश्वान्) इन्द्रियरूपान् (युङ्क्ष्व हि) ज्ञाने क्रियायां च योजय खलु। (अथ) ततश्च (नः) अस्मभ्यम् (विश्वा) सर्वाणि (सौभगानि) सौभाग्यानि (आवह) प्रापय ॥३॥३

भावार्थ : सैव माता श्रेष्ठा मन्यते या सन्तानं ज्ञाने कर्मणि च प्रेरयेत्, यतस्तत एव सौभाग्यवृद्धिर्जायते ॥३॥

टिप्पणी:१. ऋ० १।९२।१५।२. वाजयन्ति ज्ञापयन्ति गमयन्ति वा यासु क्रियासु ताः प्रशस्ता वाजिन्यो विद्यन्तेऽस्यां सा—इति ऋ० १।९२।१५ भाष्ये द०।३. ऋग्भाष्ये दयानन्दस्वामीममपि मन्त्रमुषर्दृष्टान्तेन स्त्रीपक्षे व्याचष्टे।