vedyog.net

In English:

Seer : bRRihaddivo.atharvaa | Devta : agniH | Metre : bhuriktriShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : agne manyu.m pratinudanpareShaa.m tva.m no gopaaH pari paahi vishvataH. apaa~ncho yantu nivataa durasyavo.amaiShaa.m chitta.m prabudhaa.m vi neshat . 2.

Component Words :
agne . manyum . prati.anudan . pareShaam . tvam . naH . gopaaH . pari . paahi . vishvataH .apaa~nchaH . yantu . ni.avataa . duurasyavaH . amaa . eShaam . chittam . pra.abudhaam . vi . neshat .3.2.

---

In Hindi:

ऋषि : बृहद्दिवोऽथर्वा | देवता : अग्निः | छन्द : भुरिक्त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : रक्षा के उपाय का उपदेश।

पदपाठ : अग्ने॑ । म॒न्युम् । प्र॒ति॒ऽनु॒दन् । परे॑षाम् । त्वम् । न॒: । गो॒पा: । परि॑ । पा॒हि॒ । वि॒श्वत॑: ।अपा॑ञ्च: । य॒न्तु॒ । नि॒ऽवता॑ । दू॒र॒स्यव॑: । अ॒मा । ए॒षा॒म् । चि॒त्तम् । प्र॒ऽबुधा॑म् । वि । ने॒श॒त् ॥३.२॥

पदार्थ : (अग्ने) हे सर्वव्यापक परमेश्वर ! (परेषाम्) शत्रुओं के (मन्युम्) क्रोध को (प्रतिनुदन्) हटाता हुआ, (गोपाः) रक्षक, (त्वम्) तू (नः) हम लोगों को (विश्वतः) सब प्रकार से (परिपाहि) बचाले (अपाञ्चः) दूर हटे हुए (दुरस्यवः) अनिष्ट चिन्तक लोग (निवता) नीचे की ओर से (यन्तु) चले जावें और (अमा) अपने घर में (प्रबुधाम्) जागनेवाले (एषाम्) इन लोगों का (चित्तम्) चित्त (विनेशत्) नष्ट हो जावे ॥२॥"

भावार्थ : मनुष्य प्रयत्न करें कि शत्रु लोग भाग जावें और अपने घर पर भी दुष्टता का विचार न करें ॥२॥

टिप्पणी :२−(अग्ने) हे सर्वव्यापक परमात्मन् (मन्युम्) क्रोधम् (प्रतिनुदन्) प्रतिमुखं प्रेरयन् (परेषाम्) शत्रूणाम् (त्वम्) (नः) अस्मान् (गोपाः) गुपू रक्षणे−आयप्रत्ययान्तात्−क्विप्। वेरपृक्तलोपात्पूर्वं वति लोपे रूपमेतत्। गोपायिता रक्षकः (परि) सर्वतः (पाहि) रक्ष (विश्वतः) सर्वप्रकारेण (अपाञ्चः) अपगच्छन्तः। निवर्तमानाः (यन्तु) गच्छन्तु (निवता) निम्नदेशेन (दुरस्यवः) दुरस्युर्द्रविणस्युर्वृषण्यति०। पा० ७।४।३६। इति क्यचि दुष्टशब्दस्य दुरस् भावः। क्याच्छन्दसि। पा० ३।२।१७०। इति उ प्रत्ययः। अनिष्टं चिकीर्षवः (अमा) गृहे−निघ० ३।४। (एषाम्) शत्रूणाम् (चित्तम्) ज्ञानसाधनं मनः (प्रबुधाम्) प्रबोद्धृणाम् (वि) विशेषेण (नेशत्) णश अदर्शने। नश्येत् ॥

---