Atharvaveda / 5 / 17 / 16
नास्य॒ क्षेत्रे॑ पुष्क॒रिणी॑ ना॒ण्डीकं॑ जायते॒ बिस॑म्। यस्मि॑न्रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या ॥ 16॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 17 | Paryay : | Mantra No : 16
In English:
Seer : mayobhuuH | Devta : brahmajaayaa | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : naasya kShetre puShkariNii naaNDiika.m jaayate bisam. yasminraaShTre nirudhyate brahmajaayaachittyaa . 16.
Component Words : na . asya . kShetre . puShkariNii . na . aaNDiikam . jaayate . bisam . yasmin . raaShTre . ni.arudhyate . brahma.ajaayaa . achittyaa .17.16.
In Hindi:
ऋषि : मयोभूः | देवता : ब्रह्मजाया | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्म विद्या का उपदेश।
पदपाठ : न । अ॒स्य॒ । क्षेत्रे॑ । पु॒ष्क॒रिणी॑ । न । आ॒ण्डीक॑म् । जा॒य॒ते॒ । बिस॑म् । यस्मि॑न् । रा॒ष्ट्रे । नि॒ऽरु॒ध्यते॑ । ब्र॒ह्म॒ऽजा॒या । अचि॑त्त्या ॥१७.१६॥
पदार्थ : (अस्य) उसके (क्षेत्रे) खेत में (न) न (पुष्करिणी) पोषणवती शक्ति, और (न) न (आण्डीकम्) प्राप्ति योग्य और (बिसम्) बलदायक वस्तु (जायते) होती है (यस्मिन् राष्ट्रे) जिस राज्य में (ब्रह्मजाया) वेदविद्या (अचित्या) अचेतपन से (निरुध्यते) रोकी जाती है ॥१६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१६−(न) (अस्य) (क्षेत्रे) शस्योत्पत्तिस्थाने (पुष्करिणी) अ० ४।३४।५। पुष पुष्टौ−करन्। पुष्करं पोषणमस्त्यत्र, पुष्कर−इनि। पोषणवती शक्तिः (न) निषेधे (आण्डीकम्) ञमन्ताड् डः। उ० १।११४। इति अम गतौ−ड। अण्ड−ईकञ्। प्राप्तियोग्यम्। (जायते) उत्पद्यते (बिसम्) अ० ४।३४।५। बलकरं वस्तु ॥