Atharvaveda / 5 / 22 / 3
यः प॑रु॒षः पा॑रुषे॒योऽव॑ध्वं॒स इ॑वारु॒णः। त॒क्मानं॑ विश्वधावीर्याध॒राञ्चं॒ परा॑ सुवा ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 22 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : takmanaashanaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaH paruShaH paaruSheyo.avadhva.msa ivaaruNaH. takmaana.m vishvadhaaviiryaadharaa~ncha.m paraa suvaa . 3.
Component Words : yaH . paruShaH . paaruSheyaH . avadhva.msaH.aiva . aruNaH . takmaanam . vishvadhaa.aviirya . adharaa~ncham . paraa . suva .22.3.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : तक्मनाशनः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : रोग नाश करने का उपदेश।
पदपाठ : य: । प॒रु॒ष: । पा॒रु॒षे॒य: । अ॒व॒ध्वं॒स:ऽइ॑व । अ॒रु॒ण: । त॒क्मान॑म् । वि॒श्व॒धा॒ऽवी॒र्य॒ । अ॒ध॒राञ्च॑म् । परा॑ । सु॒व॒ ॥२२.३॥
पदार्थ : (यः) जो (परुषः) निठुर (पारुषेयः) निठुर से उत्पन्न हुए (अरुणः) रक्तवर्ण (अवध्वंसः इव) नीचे गिरनेवाले राक्षसादि के समान है। (विश्वधावीर्य) हे सब प्रकार सामर्थ्यवाले वैद्य ! (तक्मानम्) उस दुःखित जीवन करनेवाले ज्वर को (अधराञ्चम्) नीचे देश में (परा सुव) दूर गिरादे ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(यः) तक्मा (परुषः) पॄनहिकलिभ्य उषच्। उ० ४।७५। इति पॄ पालनपूरणयोः−उषच्। निष्ठुरः (पारुषेयः) वुञ्छण्कठजिलसेनिरढञ्०। पा० ४।२।८०। इति पुरुष−ढञ्। परुषाज् जातः (अवध्वंसः) ध्वंसु अधःपतने−अच्। अधःपतनशीलः। राक्षसादिः (अरुणः) रक्तवर्णः (तक्मानम्) ज्वरम् (विश्वधावीर्य) हे सर्वप्रकारसमर्थ (अधराञ्चम्) म० २। निम्नदेशम् (परा) पृथक् (सुव) प्रेरय ॥