Atharvaveda / 6 / 18 / 1
ई॒र्ष्याया॒ ध्राजिं॑ प्रथ॒मां प्र॑थ॒मस्या॑ उ॒ताप॑राम्। अ॒ग्निं हृ॑द॒य्यं१॒॑ शोकं॒ तं ते॒ निर्वा॑पयामसि ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 18 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : atharvaa | Devta : iirShyaavinaashanam | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : iirShyaayaa dhraaji.m prathamaa.m prathamasyaa utaaparaam. agni.m hRRidayya.m1 shoka.m ta.m te nirvaapayaamasi . 1.
Component Words : iirShyaayaaH . dhraajim . prathamaam . prathamasyaaH . uta . aparaam . agnim . hRRidayya᳡m . shokam . tam . te . niH . vaapayaamasi .18.1.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : ईर्ष्याविनाशनम् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ईर्ष्या के निवारण का उपदेश।
पदपाठ : ई॒र्ष्याया॑: । ध्राजि॑म् । प्र॒थ॒माम् । प्र॒थ॒मस्या॑: । उ॒त । अप॑राम् । अ॒ग्निम् । हृ॒द॒य्य᳡म् । शोक॑म् । तम् । ते॒ । नि: । वा॒प॒या॒म॒सि॒ ॥१८.१॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (ते) तेरी (ईर्ष्यायाः) डाह की (प्रथमाम्) पहिली (ध्राजिम्) गति को (उत) और (प्रथमस्याः) पहिली गति की (अपराम्) दूसरी गति को, (हृदय्यम्) हृदय में भरी (तम्) सतानेवाली (अग्निम्) अग्नि और (शोकम्) शोक को (निः) सर्वथा (वापयामसि) हम नष्ट करते हैं ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(ईर्ष्यायाः) ईर्ष्य ईर्ष्यायाम्−अ। परसम्पत्त्यसहनस्य मत्सरस्य (ध्राजिम्) वसिवपियजि०। उ० ४।१२५। इति ध्रज गतौ−इञ्। गतिम् (प्रथमाम्) आद्याम् (प्रथमस्याः) प्रथमभाविन्या गतेः (उत) अपि च (अपराम्) अनन्तरां गतिम् (अग्निम्) संतापम् (हृदय्यम्) शरीरावयवाद् यत्। पा० ४।३।५५। इति हृदय−यत्। हृदये भवम् (शोकम्) खेदम् (तम्) तर्द−ड। तर्दकं हिंसकम् (ते) तव (निः) नितराम् (वापयामसि) टुवप बीजसंताने छेदने च। वापयामः शमयामः ॥