Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 6 / 31 / 3

त्रिं॒शद्धामा॒ वि रा॑जति॒ वाक्प॑त॒ङ्गो अ॑शि॒श्रिय॑त्। प्रति॒ वस्तो॒रह॒र्द्युभिः॑ ॥3॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 31 | Paryay : | Mantra No : 3

In Hindi:

ऋषि : उपरिबभ्रव | देवता : गौः | छन्द : गायत्री | स्वर :

विषय : सूर्य वा भूमि के गुणों का उपदेश।

पदपाठ : त्रिं॒शत् । धाम॑ । व‍ि । रा॒ज॒ति॒ । वाक् । प॒त॒ङ्ग: । अ॒शि॒श्रि॒य॒त् । प्रति॑ । वस्तो॑: । अह॑: । द्युऽभि॑: ॥३१.३॥

पदार्थ : (पतङ्गः) चलनेवाला वा ऐश्वर्यवाला सूर्य (त्रिंशत् धामा) तीस धामों पर [दिन रात्रि के तीस मुहूर्तों पर] (वस्तोः, अहः) दिन-दिन (द्युभिः) अपनी किरणों और गतियों के साथ (प्रति) प्रत्यक्षरूप से (वि) विविध प्रकार (राजति) राज करता वा चमकता है, (वाक्) इस वचन ने [उस सूर्य में] (अशिश्रियत्) आश्रय लिया है ॥३॥ "

भावार्थ :

टिप्पणी :३−(त्रिंशत् धामा) अहोरात्रस्य त्रिशन्मुहूर्ताख्यानि धामानि स्थानानि (वि) विविधम् (राजति) अन्तर्गतण्यर्थः। राजयति शास्ति दीपयति वा (वाक्) वेदवाणी (पतङ्गः) पतेरङ्गच् पक्षिणि। उ० १।११९। इति पत गतौ ऐश्वर्ये च−अङ्गच्। गतिशीलः। ऐश्वर्यवान् (अशिश्रियत्) णिश्रिद्रुस्रुभ्यः०। पा० ३।१।४८। इति श्रिञ् सेवायाम्−लुङि च्लेश्चङ्। आश्रितवती (प्रति) प्रत्यक्षम् (वस्तोः) ईश्वरे तोसुन्कसुनौ। पा० ३।४।१३। इति वस आच्छादने−कर्त्तरि तोसुन्। दिनम्−निघ० १।९। (अहः) दिनम् (द्युभिः) दिवु क्रीडाविजिगीषादिषु−क्विप्। किरणैः। गतिभिः ॥