Atharvaveda / 6 / 111 / 1
इ॒मं मे॑ अग्ने॒ पुरु॑षं मुमुग्ध्य॒यं यो ब॒द्धः सुय॑तो॒ लाल॑पीति। अतोऽधि॑ ते कृणवद्भाग॒धेयं॑ य॒दानु॑न्मदि॒तोऽस॑ति ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 111 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : atharvaa | Devta : agniH | Metre : paraanuShTuptriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ima.m me agne puruSha.m mumugdhyaya.m yo baddhaH suyato laalapiiti. ato.adhi te kRRiNavadbhaagadheya.m yadaanunmadito.asati . 1.
Component Words : imam . me . agne . puruSham . mumugdhi . ayam . yaH . badhdaH . su.ayataH . laalapiiti .ataH . adhi . te . kRRiNavat . bhaaga.adheyam . yadaa . anut.amaditaH . asati .111.1.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : अग्निः | छन्द : परानुष्टुप्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : मानसविकार के नाश का उपदेश।
पदपाठ : इ॒मम् । मे॒ । अ॒ग्ने॒ । पुरु॑षम् । मु॒मु॒ग्धि॒ । अ॒यम् । य: । ब॒ध्द: । सुऽय॑त: । लाल॑पीति ।अत॑: । अधि॑ । ते॒ । कृ॒ण॒व॒त् । भा॒ग॒ऽधेय॑म् । य॒दा । अनु॑त्ऽमदित: । अस॑ति ॥१११.१॥
पदार्थ : (अग्ने) हे विद्वान् पुरुष ! (मे) मेरे लिये (इमम् पुरुषम्) इस पुरुष को [आत्मा को] (मुमुग्धि) मुक्त कर, (अयम् यः) यह जो [जीव] (बद्धः) बँधा हुआ और (सुयतः) बहुत जकड़ा हुआ (लालपीति) अत्यन्त बर्बराता है। (अतः) फिर यह (ते) तेरे (भागधेयम्) सेवनीय भाग को (अधि) अधिकारपूर्वक (कृणवत्) करे, (यदा) जब वह (अनुन्मदितः) उन्मादरहित (असति) हो जावे ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(इमम्) समीपस्थम् (मे) मह्यम् (अग्ने) विद्वन् (पुरुषम्) आत्मानम् (मुमुग्धि) मोचय (अयम्) (यः) (बद्धः) बन्धं गतः (सुयतः) यम उपरमे−क्त। दृढप्रतिरुद्धः (लालपीति) भृशं प्रलपति (अतः) मोचनानन्तरम् (अधि) अधिकृत्य (ते) तव (कृणवत्) कुर्य्यात् (भागधेयम्) सेवनीयं कर्म (यदा) (अनुन्मदितः) अनुन्मत्तः उन्मादरहितः (असति) भवेत् ॥