Atharvaveda / 6 / 136 / 3
यस्ते॒ केशो॑ऽव॒पद्य॑ते॒ समू॑लो॒ यश्च॑ वृ॒श्चते॑। इ॒दं तं वि॒श्वभे॑षज्या॒भि षि॑ञ्चामि वी॒रुधा॑ ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 136 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : viitahavy | Devta : nitatniivanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaste kesho.avapadyate samuulo yashcha vRRishchate. ida.m ta.m vishvabheShajyaabhi Shi~nchaami viirudhaa . 3.
Component Words : yaH . te . keshaH . ava.apadyate . sa.amuulaH . yaH . cha . vRRishchate . idam . tam . vishva.abheShajyaa . abhi . si~nchaami . viirudhaa .136.3.
In Hindi:
ऋषि : वीतहव्य | देवता : नितत्नीवनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : केश के बढ़ाने का उपदेश।
पदपाठ : य: । ते॒ । केश॑: । अ॒व॒ऽपद्य॑ते । सऽमू॑ल: । य: । च॒ । वृ॒श्चते॑ । इ॒दम् । तम् । वि॒श्वऽभे॑षज्या । अ॒भि । सि॒ञ्चा॒मि॒ । वी॒रुधा॑ ॥१३६.३॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (यः) जो (ते) तेरा (केशः) केश (अव पद्यते) गिर जावे (च) और (यः) जो (समूलः) समूल (वृश्चते) टूट जावे। (इदम्) अब (तम्) उस को (विश्वभेषज्या) सब [केश रोगों] की ओषधि (वीरुधा) उस जड़ी-बूटी से (अभि षिञ्चामि) चुपड़ कर ठीक करता हूँ ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(यः) (ते) तव (अवपद्यते) निपतति (समूलः) मूलसहितः (यः) (च) (वृश्चते) वृश्च्यते। छिद्यते (इदम्) इदानीम् (तम्) केशम् (विश्वभेषज्या) सर्वस्य केशरोगस्य निवर्तयित्र्या (अभि) अभितः (सिञ्चामि) आर्द्रीकरोमि (वीरुधा) लतया ॥