Atharvaveda / 7 / 53 / 3
आयु॒र्यत्ते॒ अति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णः पुन॒रा तावि॑ताम्। अ॒ग्निष्टदाहा॒र्निरृ॑तेरु॒पस्था॒त्तदा॒त्मनि॒ पुन॒रा वे॑शयामि ते ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 53 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aayuH, bRRihaspatiH, ashvinau | Metre : bhuriktriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aayuryatte atihita.m paraachairapaanaH praaNaH punaraa taavitaam. agniShTadaahaarnirRRiterupasthaattadaatmani punaraa veshayaami te . 3.
Component Words : aayuH . yat . te . ata.Ni.ahitam . paraachaiH . apaanaH . praaNaH . punaH . aa . tau . itaam . agniH . tat . aa . ahaaH . niH.aRRite H . upa.asthaat . tat . aatmani . punaH . aa . veshayaami . te .55.3.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आयुः, बृहस्पतिः, अश्विनौ | छन्द : भुरिक्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : विद्वानों के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : आयु॑: । यत् । ते॒ । अति॑ऽहितम् । प॒रा॒चै: । अ॒पा॒न: । प्रा॒ण: । पुन॑: । आ । तौ । इ॒ता॒म् । अ॒ग्नि: । तत् । आ । अ॒हा॒: । नि:ऽऋ॑ते : । उ॒पऽस्था॑त् । तत् । आ॒त्मनि॑ । पुन॑: । आ । वे॒श॒या॒मि॒ । ते॒ ॥५५.३॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (यत्) जो (ते) तेरा (आयुः) जीवनसामर्थ्य (पराचैः) पराङ्मुख होकर (अतिहितम्) घट गया है, (तौ) वे दोनों (प्राणः) प्राण और (अपानः) अपान (पुनः) फिर (आ इताम्) आवें। (अग्निः) वैद्य वा शरीराग्नि (तत्) उस [आयु] को (निर्ऋतेः) महा विपत्ति के (उपस्थात्) पास से (आ अहाः) लाया है, (तत्) उसको (ते) तेरे (आत्मनि) शरीर में (पुनः) फिर (आ वेशयामि) प्रविष्ट करता हूँ ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(आयुः) जीवनबलम् (यत्) (ते) तव (अतिहितम्) धा-क्त। हानिं गतम् (पराचैः) पराङ्मुखम् (अपानः)-म० २ (प्राणः) (पुनः) (तौ) (आ इताम्) इण् गतौ-लोट्। आगच्छताम् (अग्निः) वैद्यः शरीराग्निर्वा (तत्) आयुः (आ अहाः) अ० ६।१०३।२। हरतेर्लुङ्। अहार्षीत्। आनीतवान् (निर्ऋतेः) अ० २।१०।१। अलक्ष्म्याः। कृच्छ्रापत्तेः (उपस्थात्) समीपात् (तत्) आयुः (आत्मनि) शरीरे (पुनः) (आवेशयामि) प्रवेशयामि (ते) तव ॥