Atharvaveda / 7 / 53 / 4
मेमं प्रा॒णो हा॑सी॒न्मो अ॑पा॒नो᳡व॒हाय॒ परा॑ गात्। स॑प्त॒र्षिभ्य॑ एनं॒ परि॑ ददामि॒ ते ए॑नं स्व॒स्ति ज॒रसे॑ वहन्तु ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 53 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aayuH, bRRihaspatiH, ashvinau | Metre : uShNiggarbhaarShii pa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : mema.m praaNo haasiinmo apaano᳡vahaaya paraa gaat. saptarShibhya ena.m pari dadaami te ena.m svasti jarase vahantu . 4.
Component Words : maa . imam . praaNaH . haasiit . mo iti . apaanaH . ava.ahaaya . paraa . gaat . saptarShi.abhyaH . enam . pari . dadaami . te . enam . svasti . jarase . vahantu .55.4.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आयुः, बृहस्पतिः, अश्विनौ | छन्द : उष्णिग्गर्भार्षी पङ्क्तिः | स्वर :
विषय : विद्वानों के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : मा । इ॒मम् । प्रा॒ण: । हा॒सी॒त् । मो इति॑ । अ॒पा॒न: । अ॒व॒ऽहाय॑ । परा॑ । गा॒त् । स॒प्त॒र्षिऽभ्य॑: । ए॒न॒म् । परि॑ । द॒दा॒मि॒ । ते । ए॒न॒म् । स्व॒स्ति । ज॒रसे॑ । व॒ह॒न्तु॒ ॥५५.४॥
पदार्थ : (प्राणः) प्राण (इमम्) इस [प्राणी] को (मा हासीत्) न छोड़े, (मो) और न (अपानः) अपान वायु (अवहाय) छोड़ कर (परा गात्) चला जावे। (एनम्) इस पुरुष को (सप्तर्षिभ्यः) सात व्यापनशीलों वा दर्शनशीलों [अर्थात् त्वचा, नेत्र, कान, जिह्वा, नाक, मन और बुद्धि] को (परि ददामि) मैं समर्पण करता हूँ, (ते) वे (एनम्) इसको (स्वस्ति) आनन्द के साथ (जरसे) स्तुति के लिये (वहन्तु) ले चलें ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(इमम्) प्राणिनम् (प्राणः) श्वासः (मा हासीत्) ओहाक् त्यागे-लुङ्। मा त्यजतु (मो) नैव (अपानः) प्रश्वासः (अवहाय) ओहाक् त्यागे। प्रत्यज्य (परा गात्) दूरे गच्छेत् (सप्तर्षिभ्यः) अ० ४।११।९। सप्त ऋषयः प्रतिहिताः शरीरे-यजु० ३४।५५। त्वक्चक्षुःश्रवणरसनाघ्राणमनोबुद्धिभ्यः (एनम्) जीवम् (परि ददामि) समर्पयामि (ते) सप्तर्षयः (एनम्) (स्वस्ति) क्षेमेण (जरसे) अ० १।३०।२। जॄ स्तुतौ-असुन्। जरा स्तुतिर्जरतेः। स्तुतिकर्मणः-निरु० १०।८। स्तुतये (वहन्तु) नयन्तु ॥