Atharvaveda / 7 / 56 / 1
तिर॑श्चिराजेरसि॒तात्पृदा॑कोः॒ परि॒ संभृ॑तम्। तत्क॒ङ्कप॑र्वणो वि॒षमि॒यं वी॒रुद॑नीनशत् ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 56 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : atharvaa | Devta : vRRishchikaadayaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tirashchiraajerasitaatpRRidaakoH pari sa.mbhRRitam. tatka~NkaparvaNo viShamiya.m viirudaniinashat . 1.
Component Words : ta.Nirashchi.araajeH . asitaat . pRRidaakoH . pari . sam.abhRRitam . tat . ka~NkaparvaNaH . viSham . iyam . viirut . aniinashat .58.1.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : वृश्चिकादयः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : विष नाश का उपदेश।
पदपाठ : तिर॑श्चिऽराजे: । अ॒सि॒तात् । पृदा॑को: । परि॑ । सम्ऽभृ॑तम् । तत् । क॒ङ्कप॑र्वण: । वि॒षम् । इ॒यम् । वी॒रुत् । अ॒नी॒न॒श॒त् ॥५८.१॥
पदार्थ : (इयम्) इस (वीरुत्) जड़ी-बूटी ने (तिरश्चिराजेः) तिरछी रेखाओंवाले, (असितात्) कृष्णवर्णवाले, (कङ्कपर्वणः) काक वा चील्ह पक्षी के समान जोड़वाले (पृदाकोः) फुसकारते हुए साँप से (सम्भृतम्) पाये हुए (तत्) उस (विषम्) विष को (परि) सब प्रकार (अनीनशत्) नाश कर दिया है ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(तिरश्चिराजेः) अ० ३।२७।२। तिर्यग्रेखायुक्तात् (असितात्) अ० ३।२७।१। कृष्णवर्णात् (पृदाकोः) अ० ३।२७।३। कुत्सितशब्दकारिणः सर्पात् (परि) सर्वतः (सम्भृतम्) प्राप्तम् (तत्) (कङ्कपर्वणः) ककि गतौ-अच्+पॄ पालनपूरणयोः−वनिप्। लोहपृष्ठस्तु कङ्कः स्यात्-अमर० १५।१६। कङ्कपक्षिसदृशपर्वाणि सन्धयो यस्य तस्मात् (विषम्) हलाहलम् (इयम्) (वीरुत्) ओषधिः (अनीनशत्) अ० १।२४।२। नाशितवती ॥