Atharvaveda / 7 / 74 / 1
अ॑प॒चितां॒ लोहि॑नीनां कृ॒ष्णा मा॒तेति॑ शुश्रुम। मुने॑र्दे॒वस्य॒ मूले॑न॒ सर्वा॑ विध्यामि॒ ता अ॒हम् ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 74 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : atharvaa~NgiraaH | Devta : jaatavedaaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : apachitaa.m lohiniinaa.m kRRiShNaa maateti shushruma. munerdevasya muulena sarvaa vidhyaami taa aham . 1.
Component Words : apa.achitaam . lohiniinaam . kRRiShNaa . maataa . iti . shushruma . muneH . devasya . muulena . sarvaaH . vidhyaami . taaH . aham .78.1.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वाङ्गिराः | देवता : जातवेदाः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : शारीरिक और मानसिक रोग हटाने का उपदेश।
पदपाठ : अ॒प॒ऽचिता॑म् । लोहि॑नीनाम् । कृ॒ष्णा । मा॒ता । इति॑ । शु॒श्रु॒म॒ । मुने॑: । दे॒वस्य॑ । मूले॑न । सर्वा॑: । वि॒ध्या॒मि॒ । ता: । अ॒हम् ॥७८.१॥
पदार्थ : (लोहिनीनाम्) रक्तवर्ण (अपचिताम्) गण्डमाला आदि रोगों की (माता) माता (कृष्णा) काले रंगवाली है, (इति) यह (शुश्रुम) हमने सुना है। (अहम्) मैं (मुनेः) मननशील (देवस्य) विद्वान् वैद्य के (मूलेन) मूल ग्रन्थ से (ताः सर्वाः) उन सबको (विध्यामि) छेदता हूँ ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(अपचिताम्) अ० ६।८३।१। गण्डमालादिरोगाणाम् (लोहिनीनाम्) वर्णादनुदात्तात्तोपधात्तो नः। पा० ४।१।३९। लोहित-ङीप्, तस्य च नः। रोहिणीनां रक्तवर्णानाम् (कृष्णा) कृष्णवर्णा (माता) जननी। उत्पादयित्री (इति) एवम् (शुश्रुम) लिटि रूपम्। वयं श्रुतवन्तः (मुनेः) मनेरुच्च। उ० ४।१२३। मनु अवबोधने-इन्। मननशीलस्य (देवस्य) विदुषो वैद्यस्य (मूलेन) मूलग्रन्थेन। निदानेन (सर्वाः) समस्ताः (विध्यामि) व्यध ताडने। विदारयामि (ताः) अपचितः (अहम्) वैद्यः ॥