Atharvaveda / 8 / 10 / 4 / 12
ते कृ॒षिं च॑ स॒स्यं च॑ मनु॒ष्या॒ उप॑ जीवन्ति कृ॒ष्टरा॑धिरुपजीव॒नीयो॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑ ॥ 12॥
Veda : Atharvaveda | Paryay : 4 | Sukta : 10 | Paryay : 4 | Mantra No : 12
In English:
Seer : atharvaachaaryaH | Devta : viraaT | Metre : aarchii triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : te kRRiShi.m cha sasya.m cha manuShyaa upa jiivanti kRRiShTaraadhirupajiivaniiyo bhavati ya eva.m veda . 12.
Component Words : te . kRRiShim . cha . satyam . cha . manuShyaa᳡H . upa . jiivanti . kRRiShTa.araadhiH . upa.ajiivaniiyaH . bhavati . yaH . evam . veda .13.12.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वाचार्यः | देवता : विराट् | छन्द : आर्ची त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मविद्या का उपदेश।
पदपाठ : ते । कृ॒षिम् । च॒ । स॒त्यम् । च॒ । म॒नु॒ष्या᳡: । उप॑ । जी॒व॒न्ति॒ । कृ॒ष्टऽरा॑धि: । उ॒प॒ऽजी॒व॒नीय॑: । भ॒व॒ति॒ । य: । ए॒वम् । वेद॑ ॥१३.१२॥
पदार्थ : (मनुष्याः) मनुष्य (ते) उन दोनों (कृषिम्) खेती (च च) और (सस्यम्) धान्य का (उप जीवन्ति) सहारा लेकर जीते हैं, (कृष्टराधिः) वह खेती में सिद्धिवाला (उपजीवनीयः) [दूसरों का] आश्रय (भवति) होता है (यः एवम् वेद) जो ऐसा जानता है ॥१२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१२−(कृष्टराधिः) कृष विलेखने-क्त। सर्वधातुभ्य-इन्। उ० ४।११८। राध संसिद्धौ-इन्। भूमिकर्षणसाधकः। अन्यत् पूर्ववत् ॥