Atharvaveda / 8 / 10 / 4 / 16
तद्ब्रह्म॑ च॒ तप॑श्च सप्तऋ॒षय॒ उप॑ जीवन्ति ब्रह्मवर्च॒स्यु᳡पजीव॒नीयो॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑ ॥ 16॥
Veda : Atharvaveda | Paryay : 4 | Sukta : 10 | Paryay : 4 | Mantra No : 16
In English:
Seer : atharvaachaaryaH | Devta : viraaT | Metre : aarchii triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tadbrahma cha tapashcha saptaRRiShaya upa jiivanti brahmavarchasyu᳡pajiivaniiyo bhavati ya eva.m veda . 16.
Component Words : tat . brahma . cha . tapaH . cha . sapta.aRRiShayaH . upa . jiivanti . brahma.avarchasii . upa.ajiivaniiyaH . bhavati . yaH . evam . veda .13.16.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वाचार्यः | देवता : विराट् | छन्द : आर्ची त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मविद्या का उपदेश।
पदपाठ : तत् । ब्रह्म॑ । च॒ । तप॑: । च॒ । स॒प्त॒ऽऋ॒षय॑: । उप॑ । जी॒व॒न्ति॒ । ब्र॒ह्म॒ऽव॒र्च॒सी । उ॒प॒ऽजी॒व॒नीय॑: । भ॒व॒ति॒ । य: । ए॒वम् । वेद॑ ॥१३.१६॥
पदार्थ : (सप्तऋषयः) सात ऋषि [त्वचा आदि-म० ४] (तत्) उस (ब्रह्म) वेद (च च) और (तपः) तप [ब्रह्मचर्य आदि व्रत वा ऐश्वर्य] का (उप जीवन्ति) सहारा लेकर जीते हैं, (ब्रह्मवर्चसी) वेदविद्या से प्रकाशवाला (उपजीवनीयः) [दूसरों का] आश्रय (भवति) होता है, (यः एवम् वेद) जो ऐसा जानता है ॥१६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१६−(ब्रह्मवर्चसी) ब्रह्महस्तिभ्यां वर्चसः। पा० ५।४।७८। अच् समासान्तः, तत इति। वेदविद्याप्रदीप्तः। अन्यत् पूर्ववत् ॥