Atharvaveda / 9 / 1 / / 21

Choose Mantra

Atharvaveda / 9 / 1 / 21

पृ॑थि॒वी द॒ण्डो॒न्तरि॑क्षं॒ गर्भो॒ द्यौः कशा॑ वि॒द्युत्प्र॑क॒शो हि॑र॒ण्ययो॑ बि॒न्दुः ॥ 21॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 21

In English:

Seer : atharvaa | Devta : madhu, ashvinau | Metre : ekaavasaanaa dvipadaanuShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : pRRithivii daNDontarikSha.m garbho dyauH kashaa vidyutprakasho hiraNyayo binduH . 21.

Component Words :
pRRithivii . daNDaH . antarikSham . garbhaH . dyauH . kashaa . vi.adyut . pra.akashaH . hiraNyayaH . binduH .1.21..

In Hindi:

ऋषि : अथर्वा | देवता : मधु, अश्विनौ | छन्द : एकावसाना द्विपदानुष्टुप् | स्वर :

विषय : ब्रह्म की प्राप्ति का उपदेश।

पदपाठ : पृ॒थि॒वी । द॒ण्ड: । अ॒न्तरि॑क्षम् । गर्भ॑: । द्यौ: । कशा॑ । वि॒ऽद्युत् । प्र॒ऽक॒श: । हि॒र॒ण्यय॑: । बि॒न्दु: ॥१.२१॥।

पदार्थ : (पृथिवी) पृथिवी [उस परमेश्वर का] (दण्डः) दण्ड [दमन स्थान, न्यायालयसमान], (अन्तरिक्षम्) मध्यलोक (गर्भः) गर्भ [आधारसमान], (द्यौः) आकाश (कशा) वाणी [समान], (विद्युत्) बिजुली (प्रकशः) प्रकृष्ट गति [समान] और (हिरण्ययः) तेजोमय [सूर्य] (बिन्दुः) बिन्दु [छोटे चिह्नसमान] है ॥२१॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२१−(दण्डः) ञमन्ताड् डः। उ० १।११४। दमु उपशमे-ड। दमनस्थानम्। न्यायालयो यथा (अन्तरिक्षम्) मध्यलोकः (गर्भः) आधारः। मध्यदेशः (द्यौः) आकाशः (कशा) म० ५। वाणी (विद्युत्) अशनिः (प्रकशः) कश गतिशासनयोः शब्दे च-पचाद्यच्। प्रकृष्टा मतिः (हिरण्ययः) अ० ४।२।८। तेजोमयः सूर्यः (बिन्दुः) शॄस्वृस्निहि०। उ० १।१०। विदि अवयवे-उ प्रत्ययः। अल्पांशः ॥