Atharvaveda / 9 / 10 / 23
अ॒पादे॑ति प्रथ॒मा प॒द्वती॑नां॒ कस्तद्वां॑ मित्रावरु॒णा चि॑केत। गर्भो॑ भा॒रं भ॑र॒त्या चि॑दस्या ऋ॒तं पिप॑र्त्यनृ॑तं॒ नि पा॑ति ॥ 23॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 10 | Paryay : | Mantra No : 23
In English:
Seer : brahmaa | Devta : mitraavaruNau | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : apaadeti prathamaa padvatiinaa.m kastadvaa.m mitraavaruNaa chiketa. garbho bhaara.m bharatyaa chidasyaa RRita.m pipartyanRRita.m ni paati . 23.
Component Words : apaat . eti . prathamaa . pat.avatiinaam . kaH . tat . vaam . mitraavaruNaa . aa . chiketa . garbhaH . bhaaram . bharati . aa . chit . asyaaH . RRitam . piparti . anRRitam . ni . paati .15.23.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : मित्रावरुणौ | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : जीवात्मा और परमात्मा के लक्षणों का उपदेश।
पदपाठ : अ॒पात् । ए॒ति॒ । प्र॒थ॒मा । प॒त्ऽवती॑नाम् । क: । तत् । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । आ । चि॒के॒त॒ । गर्भ॑: । भा॒रम् । भ॒र॒ति॒ । आ । चि॒त् । अ॒स्या॒: । ऋ॒तम् । पिप॑र्ति । अनृ॑तम् । नि । पा॒ति॒ ॥१५.२३॥
पदार्थ : (पद्वतीनाम्) प्रशंसित विभागोंवाली क्रियाओं में (प्रथमा) पहिली (अपात्) विना विभागवाली [सब के लिये एकरस वेदविद्या] (एति) चली आती है, (मित्रावरुणा) दोनों मित्रवरो ! [अध्यापक और शिष्य] (वाम्) तुम दोनों में (कः) किसने (तत्) उस [ज्ञान] को (आ) भले प्रकार (चिकेत) जाना है। (गर्भः) ग्रहण करनेवाला पुरुष (चित्) ही (अस्याः) इस [वेदविद्या] के (भारम्) पोषण गुण को (आ) अच्छे प्रकार (भरति) धारण करता है, (सत्यम्) सत्य व्यवहार को (पिपर्ति) पूर्ण करता है और (अनृतम्) मिथ्या कर्म को (नि) नीचे (पाति) रखता है ॥२३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२३−(अपात्) अविद्यमानाः पादा विभागा यस्याः सा वेदविद्या (एति) प्राप्नोति (प्रथमा) आदिमा (पद्वतीनाम्) प्रशस्ताः पादा विभागा विद्यन्ते यासां तासाम् (कः) (तत्) ज्ञानम् (वाम्) युवयोर्मध्ये (मित्रावरुणा) मित्रवरौ। अध्यापकाध्याप्यौ (चिकेत) कित ज्ञाने-लिट्। ज्ञातवान् (गर्भः) यो गृह्णाति सः। विद्याग्राहकः (भारम्) पोषणगुणम् (भरति) धरति (आ) समन्तात् (चित्) अपि (अस्याः) विद्यायाः (ऋतम्) सत्यम् (पिपर्ति) पूरयति (अनृतम्) मिथ्याकर्म (नि) नीचैः (पाति) रक्षति ॥