Atharvaveda / 11 / 1 / 7
सा॒कं स॑जा॒तैः पय॑सा स॒हैध्युदु॑ब्जैनां मह॒ते वी॒र्या᳡य। ऊ॒र्ध्वो नाक॒स्याधि॑ रोह वि॒ष्टपं॑ स्व॒र्गो लो॒क इति॒ यं वद॑न्ति ॥ 7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : brahmaa | Devta : brahmaudanaH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : saaka.m sajaataiH payasaa sahaidhyudubjainaa.m mahate viiryaa᳡ya. uurdhvo naakasyaadhi roha viShTapa.m svargo loka iti ya.m vadanti . 7.
Component Words : saakam . sa.ajaataiH . payasaa . saha . edhi . ut . ubja . enaam . mahate . viiryaa᳡ya . uurdhvaH . naakasya . adhi . roha . viShTapam . svaH.agaH . lokaH . iti . yam . vadanti .1.7.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मौदनः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
पदपाठ : सा॒कम् । स॒ऽजा॒तै: । पय॑सा । स॒ह । ए॒धि॒ । उत् । उ॒ब्ज॒ । ए॒ना॒म् । म॒ह॒ते । वी॒र्या᳡य । ऊ॒र्ध्व: । नाक॑स्य । अधि॑ । रो॒ह॒ । वि॒ष्टप॑म् । स्व॒:ऽग: । लो॒क: । इति॑ । यम् । वद॑न्ति ॥१.७॥
पदार्थ : [हे शूर !] (सजातेः साकम्) [साथियों] के साथ (पयसा सह) अन्न के सहित (एधि) वर्तमान हो, (एनाम्) इस [प्रजा-म० १] को (महते) बड़े (वीर्याय) वीर कर्म के लिये (उत् उब्ज) ऊँचा उठा। (ऊर्ध्वः) ऊँचा होकर तू (नाकस्य) [उस] आनन्द के (विष्टपम्) स्थान पर (अधि रोह) ऊँचा चढ़, (यम्) जिस [आनन्द] को (वदन्ति) वे [विद्वान्] बताते हैं−“(स्वर्गः लोकः इति) यह स्वर्ग लोक है” ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७−(साकम्) सार्धम् (सजातैः) समानजन्मभिः। बन्धुभिः (पयसा) अन्नेन-निघ० २।७। (सः) (एधि) अस्तेर्लोटि। भव। वर्तस्व (उदुब्ज) उद्गमय। उन्नतां करु (एनाम्) प्रजाम्-म० १। (महते) प्रभूताय (वीर्याय) वीरकर्मणे (ऊर्ध्वः) उन्नतः सन् (नाकस्य) सुखस्य (अधि रोह) अधिरूढो भव (विष्टपम्) अ० १०।१०।३१। विश प्रवेशने कप् प्रत्ययः तुडागमः। प्रवेशम्। आश्रयम् (स्वर्गः) सुखप्रापकः (लोकः) दर्शनीयः प्रदेशः (इति) (यम्) नाकम् (वदन्ति) कथयन्ति विद्वांसः ॥