Atharvaveda / 11 / 1 / 13
परे॑हि नारि॒ पुन॒रेहि॑ क्षि॒प्रम॒पां त्वा॑ गो॒ष्ठोऽध्य॑रुक्ष॒द्भरा॑य। तासां॑ गृह्णीताद्यत॒मा य॒ज्ञिया॒ अस॑न्वि॒भाज्य॑ धी॒रीत॑रा जहीतात् ॥ 13॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 13
In English:
Seer : brahmaa | Devta : brahmaudanaH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : parehi naari punarehi kShipramapaa.m tvaa goShTho.adhyarukShadbharaaya. taasaa.m gRRihNiitaadyatamaa yaj~niyaa asanvibhaajya dhiiriitaraa jahiitaat . 13.
Component Words : paraa . ihi . naari . punaH . aa . ihi . kShipram . apaam . tvaa . go.asthaH . adhi . arukShat . bharaaya . taasaam . gRRihNiitaat . yatamaaH . yaj~niyaaH . asan . vi.abhaajya . dhiirii . itaraaH . jahiitaat .1.13.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मौदनः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
पदपाठ : परा॑ । इ॒हि॒ । ना॒रि॒ । पुन॑: । आ । इ॒हि॒ । क्षि॒प्रम् । अ॒पाम् । त्वा॒ । गो॒ऽस्थ: । अधि॑ । अ॒रु॒क्ष॒त् । भरा॑य । तासा॑म् । गृ॒ह्णी॒ता॒त् । य॒त॒मा: । य॒ज्ञिया॑: । अस॑न् । वि॒ऽभाज्य॑ । धी॒री । इत॑रा: । ज॒ही॒ता॒त् ॥१.१३॥
पदार्थ : (नारि) हे नरों की शक्तिवाली स्त्री ! तू (परा) पराक्रम के साथ (इहि) चल, (पुनः) अवश्य (क्षिप्रम्) शीघ्र (आ इहि) आ (अपाम्) विद्या में व्याप्त स्त्रियों के (गोष्ठः) समाज ने (भराय) पोषण के लिये (त्वा) तुझे (अधि अरुक्षत्) ऊपर चढ़ाया है। (तासाम्) उन [स्त्रियों] में (यतमाः) जो-जो (यज्ञियाः) पूजायोग्य [स्त्रियाँ] (असन्) होवें, [उन्हें] (गृह्णीतात्) ग्रहण कर और (धीरी) बुद्धिमती तू (इतराः) दूसरी [स्त्रियों] को (विभाज्य) अलग करके (जहीतात्) छोड़ दे ॥१३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१३−(परा) पराक्रमेण (इहि) गच्छ (नारि) अ० १।११।१। नर-अञ्, ङीन्। नराणामियं शक्तिमती स्त्री तत्सम्बुद्धौ-दयानन्दभाष्ये, यजु० ५।२६। (पुनः) अवधारणे (एहि) आगच्छ (क्षिप्रम्) शीघ्रम् (अपाम्) व्याप्तविद्यानां स्त्रीणाम्-दयानन्दभाष्ये, यजु० १०।७। (त्वा) त्वाम् (गोष्ठः) गावोऽनेका वाचस्तिष्ठन्त्यत्र। गोष्ठी। समाजः (अधि अरुक्षत्) रुह बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च-लुङ्। आरूढवान् (भराय) पोषणाय (तासाम्) स्त्रीणाम् (गृह्णीतात्) गृहाण। स्वीकुरु (यतमाः) बह्वीषु याः (यज्ञियाः) पूजार्हाः (असन्) लेटि रूपम्। भवेयुः (विभाज्य) विविच्य (धीरी) धीमती (इतराः) अन्याः (जहीतात्) ओहाक् त्यागे। जहीहि। परित्यज ॥