Atharvaveda / 11 / 2 / 10
तव॒ चत॑स्रः प्र॒दिश॒स्तव॒ द्यौस्तव॑ पृथि॒वी तवे॒दमु॑ग्रो॒र्व१॒॑न्तरि॑क्षम्। तवे॒दं सर्व॑मात्म॒न्वद्यत्प्रा॒णत्पृ॑थि॒वीमनु॑ ॥ 10॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 10
In English:
Seer : atharvaa | Devta : rudraH | Metre : purokRRitistripadaa viraaTtriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tava chatasraH pradishastava dyaustava pRRithivii tavedamugrorva1ntarikSham. taveda.m sarvamaatmanvadyatpraaNatpRRithiviimanu . 10.
Component Words : tava . chatasraH . pra.adishaH . tava . dyauH . pRRithivii . tava . idam . ugra . uru . antarikSham . tava . idam . sarvam . aatman.avat . yat . praaNat . pRRithiviim . anu .2.10.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : रुद्रः | छन्द : पुरोकृतिस्त्रिपदा विराट्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
पदपाठ : तव॑ । चत॑स्र: । प्र॒ऽदिश॑: । तव॑ । द्यौ: । पृ॒थि॒वी । तव॑ । इ॒दम् । उ॒ग्र॒ । उ॒रु । अ॒न्तरि॑क्षम् । तव॑ । इ॒दम् । सर्व॑म् । आ॒त्म॒न्ऽवत् । यत् । प्रा॒णत् । पृ॒थि॒वीम् । अनु॑ ॥२.१०॥
पदार्थ : (उग्र) हे तेजस्वी ! [परमेश्वर] (तव) तेरी (चतस्रः) चारों (प्रदिशः) बड़ी दिशाएँ हैं, (तव) तेरा (द्यौः) प्रकाशमान सूर्य, (तव) तेरी (पृथिवी) फैली हुई भूमि, (तव) तेरा (इदम्) यह (उरु) चौड़ा (अन्तरिक्षम्) आकाश लोक है। (तव) तेरा ही (इदम्) यह (सर्वम्) सब है, (यत्) जो (आत्मन्वत्) आत्मावाला और (प्राणत्) प्राणवाला [जगत्] (पृथिवीम् अनु) पृथिवी पर है ॥१०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१०−(तव) (चतस्रः) चतुःसंख्याकाः (प्रदिशः) प्रधानाः प्राच्याद्या महादिशः (द्यौः) प्रकाशमानः सूर्यः (पृथिवी) विस्तृता भूमिः (इदम्) सर्वत्र व्यापकम् (उग्र) हे तेजस्विन् (उरु) विस्तृतम् (अन्तरिक्षम्) सर्वमध्ये दृश्यमान आकाशः (इदम्) सर्वम् (आत्मन्वत्) अ० ४।१०।७। सात्मकं जगत् (यत्) (प्राणत्) प्राणव्यापारं कुर्वत् (पृथिवीम् अनु) भूमिं प्रति ॥