Atharvaveda / 11 / 2 / 11
उ॒रुः कोशो॑ वसु॒धान॒स्तवा॒यं यस्मि॑न्नि॒मा विश्वा॒ भुव॑नान्य॒न्तः। स नो॑ मृड पशुपते॒ नम॑स्ते प॒रः क्रो॒ष्टारो॑ अभि॒भाः श्वानः॑ प॒रो य॑न्त्वघ॒रुदो॑ विके॒श्यः᳡ ॥ 11॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 11
In English:
Seer : atharvaa | Devta : rudraH | Metre : pa~nchapadaa viraaDjagatiigarbhaa shakvarii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : uruH kosho vasudhaanastavaaya.m yasminnimaa vishvaa bhuvanaanyantaH. sa no mRRiDa pashupate namaste paraH kroShTaaro abhibhaaH shvaanaH paro yantvagharudo vikeshyaH᳡ . 11.
Component Words : uruH . koshaH . vasu.adhaanaH . tava . ayam . yasmin . imaa . vishvaa . bhuvanaani . antaH . saH . naH . mRRiDa . pashu.apate . namaH . te . paraH . kroShTaaraH . abhi.abhaaH . shvaanaH . paraH . yantu . agha.arudaH . vi.akeshya᳡H .2.11.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : रुद्रः | छन्द : पञ्चपदा विराड्जगतीगर्भा शक्वरी | स्वर :
विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।
पदपाठ : उ॒रु: । कोश॑: । व॒सु॒ऽधान॑: । तव॑ । अ॒यम् । यस्मि॑न् । इ॒मा । विश्वा॑ । भुव॑नानि । अ॒न्त: । स: । न॒: । मृ॒ड॒ । प॒शु॒ऽप॒ते॒ । नम॑: । ते॒ । प॒र: । क्रो॒ष्टार॑: । अ॒भि॒ऽभा: । श्वान॑: । प॒र: । य॒न्तु॒ । अ॒घ॒ऽरुद॑: । वि॒ऽके॒श्य᳡: ॥२.११॥
पदार्थ : [परमेश्वर !] (तव) तेरा (अयम्) यह (उरुः) चौड़ा (कोशः) कोश [निधि] (वसुधानः) श्रेष्ठ पदार्थों का आधार है, (यस्मिन् अन्तः) जिसके भीतर (इमा विश्वा) ये सब (भुवनानि) भुवन [सत्ताएँ] हैं। (पशुपते) हे दृष्टिवाले [जीवों] के रक्षक ! (सः) तू सो (नः) हमें (मृड) सुखी रख, (ते) तेरे लिये (नमः) नमस्कार हो, (क्रोष्टारः) चिल्लानेवाले गीदड़, (अभिभाः) सन्मुख चमकती हुई विपत्तियाँ, (श्वानः) घूमनेवाले कुत्ते (परः) दूर और (विकेश्यः) केश फैलाये हुए [भयानक] (अघरुदः) पाप की पीड़ाएँ (परः) दूर (यन्तु) चली जावें ॥११॥"
भावार्थ : टिप्पणी :११−(उरुः) विस्तृतः (कोशः) निधिः। भाण्डागारः (वसुधानः) वसूनां श्रेष्ठपदार्थानामाधारः (तव) (अयम्) (यस्मिन्) कोशे (इमा) इमानि (विश्वा) सर्वाणि (भुवनानि) अस्तित्वानि। लोकाः (अन्तः) मध्ये (सः) स त्वम् (नः) अस्मान् (मृड) मृडय। सुखय (पशुपते) दृष्टिमतां जीवानां पालक (नमः) नमस्कारः (ते) तुभ्यम् (परः) परस्तात्। दूरम् (क्रोष्टारः) क्रोशनशीलाः शृगालाः (अभिभाः) अ० १।२०।१। अभि+भा दीप्तौ-क्विप्। अभितो दीप्यमाना विपत्तयः (श्वानः) अ० ४।३६।६। टुओश्वि गतिवृद्ध्योः-कनिन्। भ्रमणशीलाः कुक्कुराः (परः) दूरम् (यन्तु) गच्छन्तु (अघरुदः) अ० ८।१।११। अघ+रुदेः क्विप्। पापस्य पीडाः (विकेश्यः) अ० १।२८।४। वि+केश- ङीप्। विकीर्णकेशाः। अतिभयकारिण्यः ॥