vedyog.net

In English:

Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : viraaTprastaarapa~NktiH | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : asa.mbaadha.m badhyato maanavaanaa.m yasyaa udvataH pravataH sama.m bahu. naanaaviiryaa oShadhiiryaa bibharti pRRithivii naH prathataa.m raadhyataa.m naH . 2.

Component Words :
asam.abaadham . madhyataH . maanavaanaam . yasyaaH . ut.avataH . pra.avataH . samam . bahu . naanaa.aviiryaaH . oShadhiiH . yaa . bibharti . pRRithivii . naH . prathataam . raadhyataam . naH .1.2.

---

In Hindi:

ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : भुरिक्त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।

पदपाठ : अ॒स॒म्ऽबा॒धम् । म॒ध्य॒त: । मा॒न॒वाना॑म् । यस्या॑: । उ॒त्ऽवत॑: । प्र॒ऽवत॑: । स॒मम् । ब॒हु । नाना॑ऽवीर्या: । ओष॑धी: । या । बिभ॑र्ति । पृ॒थि॒वी । न॒: । प्र॒थ॒ता॒म् । राध्य॑ताम् । न॒: ॥१.२॥

पदार्थ : (मानवानाम्) मानवालों वा मननशीलों के (असंबाधम्) गति रोकनेवाले व्यवहार को (बध्यतः) मिटाती हुई (यस्याः) जिस [पृथिवी] के [मध्य] (उद्वतः) ऊँचे और (प्रवतः) नीचे देश और (बहु) बहुत से (समम्) सम स्थान हैं। (या) जो (नानावीर्याः) अनेकवीर्य [बल]वाली (ओषधीः) ओषधियों [अन्न, सोमलता आदि] को (बिभर्ति) रखती है, (पृथिवी) वह पृथिवी (नः) हमारे लिये (प्रथताम्) चौड़ी होवे और (नः) हमारे लिये (राध्यताम्) सिद्धि करे ॥२॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२−(असंबाधम्) अस गतिदीप्त्यादानेषु−अच्+संज्ञायां भृतॄवृजिधारि०। पा० ३।२।४६। बाधृ विलोडने−खच्, खित्वाद् मुम्। असं गतिं बाधते यः सः, असंबाधः। तं गतिनिरोधकं व्यवहारम् (बध्यतः) वर्तमाने पृषद्बृहन्महज्जगच्छतृवच्च। उ० २।८४। बध हिंसायाम्−अति, शतृवत्, छान्दसो यकारः। हिंसन्त्याः (मानवानाम्) अ० ४।२२।५। मनु−अण्, यद्वा मान−व प्रत्ययो मत्वर्थे। मननशीलानां मानवताम् (यस्याः) पृथिव्याः (उद्वतः) उपसर्गाच्छन्दसि धात्वर्थे। पा० ५।१।११८। उत्−वतिप्रत्ययः। प्रवत उद्वतो निवत इत्यवतिर्गतिकर्मा−निरु० १०।२०। उन्नतदेशाः (प्रवतः) पूर्ववत् सिद्धिः। प्रणतदेशाः (समम्) अविषमं स्थानम् (बहु) (नानावीर्याः) अनेकबलाः (ओषधीः) अ० १।३०।३। अन्नसोमलतादिपदार्थान् (या) (बिभर्ति) धरति (पृथिवी) (नः) अस्मभ्यम् (प्रथताम्) विस्तीर्यताम् (राध्यताम्) सिध्यतु (नः) अस्मभ्यम् ॥

---