Atharvaveda / 12 / 1 / 12
यत्ते॒ मध्यं॑ पृथिवि॒ यच्च॒ नभ्यं॒ यास्त॒ ऊर्ज॑स्त॒न्वः संबभू॒वुः। तासु॑ नो धेह्य॒भि नः॑ पवस्व मा॒ता भूमिः॑ पु॒त्रो अ॒हं पृ॑थि॒व्याः प॒र्जन्यः॑ पि॒ता स उ॑ नः पिपर्तु ॥ 12॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 12
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : saptaapadaatyaShTiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yatte madhya.m pRRithivi yachcha nabhya.m yaasta uurjastanvaH sa.mbabhuuvuH. taasu no dhehyabhi naH pavasva maataa bhuumiH putro aha.m pRRithivyaaH parjanyaH pitaa sa u naH pipartu . 12.
Component Words : yat . te . madhyam . pRRithiva.Ni . yat . cha . nabhyam . yaaH . te . uurjaH . tanvaH . sam.ababhuuvuH . taasu . naH . dhehi . abhi . naH . payasva . maataa . bhuumiH . putraH . aham . pRRithivyaaH . parjanyaH . pitaa . saH . uu.m iti . naH . pipartu .1.12.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : त्र्यवसाना पञ्चपदा शक्वरी | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : यत् । ते॒ । मध्य॑म् । पृ॒थि॒वि॒ । यत् । च॒ । नभ्य॑म् । या: । ते॒ । ऊर्ज॑: । त॒न्व: । स॒म्ऽब॒भू॒वु: । तासु॑ । न॒: । धे॒हि॒ । अ॒भि । न॒: । प॒य॒स्व॒ । मा॒ता । भूमि॑: । पु॒त्र: । अ॒हम् । पृ॒थि॒व्या: । प॒र्जन्य॑: । पि॒ता । स: । ऊं॒ इति॑ । न॒: । पि॒प॒र्तु॒ ॥१.१२॥
पदार्थ : (पृथिवी) हे पृथिवी ! (यत्) जो (ते) तेरा (मध्यम्) न्याययुक्त कर्म है, (च) और (यत्) जो (नभ्यम्) क्षत्रियों का हितकारी कर्म है, और (याः) जो (ऊर्जः) बलदायक [अन्न आदि] पदार्थ (ते) तेरे (तन्वः) शरीर से (संबभूवुः) उत्पन्न हुए हैं। (तासु) उन सब [क्रियाओं] के भीतर (नः) हम को (धेहि) तू रख, और (नः) हमें (अभि) सब ओर से (पवस्व) शुद्ध कर, (भूमिः) भूमि (माता) [मेरी] माता [तुल्य है], (अहम्) मैं (पृथिव्याः) पृथिवी का (पुत्रः) पुत्र [नरक, महाकष्ट से बचानेवाला हूँ]। (पर्जन्यः) सींचनेवाला मेघ (पिता) [मेरे] पिता [तुल्य पालक है], (सः) वह (उ) भी (नः) हमें (पिपर्तु) पूर्ण करे ॥१२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१२−(यत्) (ते) तव (मध्यम्) अघ्न्यादयश्च। उ० ४।११२। मन ज्ञाने−यक्। न्यायकर्म (पृथिवी) हे भूमे (यत्) (च) (नभ्यम्) उगवादिभ्यो यत्। पा० ५।१।२। नाभि−यत्। नाभि नभं च, इति नभादेशः। नाभिभ्यः क्षत्रियेभ्यो हितं कर्म। (याः) (ते) तव (ऊर्जः) बलवर्धका अन्नादिपदार्थाः (तन्वः) शरीरात् (संबभूवुः) उत्पन्ना बभूवुः (तासु) सर्वासु क्रियासु (नः) अस्मान् (धेहि) धर (अभि) सर्वतः (नः) अस्मान् (पवस्व) शोधय (माता) जननी यथा (भूमिः) (पुत्रः) अ० १।११।५। पुन्नरकं ततस्त्रायते−निरु० २।११। दुःखाद्रक्षकः (अहम्) (पृथिव्याः) (पर्जन्यः) सेचको मेघः (पिता) जनको यथा पालकः (सः) (उ) (नः) अस्मान् (पिपर्तु) पॄ पालनपूरणयोः। पूरयतु ॥