Atharvaveda / 18 / 1 / ४०
स्तु॒हि श्रु॒तंग॑र्त॒सदं॒ जना॑नां॒ राजा॑नं भी॒ममु॑पह॒त्नुमु॒ग्रम्। मृ॒डा ज॑रि॒त्रे रु॑द्र॒स्तवा॑नो अ॒न्यम॒स्मत्ते॒ नि व॑पन्तु॒ सेन्य॑म् ॥४०॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : ४०
In English:
Seer : atharvaa | Devta : rudr | Metre : tripadaa pipiilikamadhyaa purauShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : stuhi shruta.mgartasada.m janaanaa.m raajaana.m bhiimamupahatnumugram. mRRiDaa jaritre rudrastavaano anyamasmatte ni vapantu senyam .40.
Component Words : stuhi . shrutam . garta.asadam . janaanaam . raajaanam . bhiimam . upa.ahatnum . ugram . mRRiDa . jaritre . rudra . stavaanaH . anyam . asmat . te . ni . vapantu . senyam .1.40.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : रुद्र | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राजा के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : स्तु॒हि । श्रु॒तम् । ग॒र्त॒ऽसद॑म् । जना॑नाम् । राजा॑नम् । भी॒मम् । उ॒प॒ऽह॒त्नुम् । उ॒ग्रम् । मृ॒ड । ज॒रि॒त्रे । रु॒द्र॒ । स्तवा॑न: । अ॒न्यम् । अ॒स्मत् । ते॒ । नि । व॒प॒न्तु॒ । सेन्य॑म् ॥१.४०॥
पदार्थ : (रुद्र) हे रुद्र ! [शत्रुनाशक राजन्] (श्रुतम्) विख्यात, (गर्तसदम्) रथ पर बैठनेवाले, (जनानाम्)मनुष्यों के बीच (राजानम्) शोभायमान, (भीमम्) भयङ्कर, (उपहत्नुम्) बड़ेमारनेवाले, (उग्रम्) प्रचण्ड [सेनापति] की (स्तुहि) बड़ाई कर। और (स्तवानः)बड़ाई किया गया तू (जरित्रे) बड़ाई करनेवाले के लिये (मृड) सुखी हो, (अस्मत्) हमसे (अन्यम्) दूसरे पुरुष [अर्थात् शत्रु] को (ते) तेरे (सेन्यम्) सेनादल (निवपन्तु) काट डालें ॥४०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४०−(स्तुहि) प्रशंस (श्रुतम्) विख्यातम् (गर्तसदम्) हसिमृग्रिण्०। उ० ३।८६। गॄविज्ञापने स्तुतौ च-तन्। रथोऽपि गर्त उच्यते गृणातेः स्तुतिकर्मणः स्तुततमंयानम्-निरु० ३।५। रथे स्थितिशीलम् (जनानाम्) मनुष्याणां मध्ये (राजानम्)शोभायमानम् (भीमम्) भयङ्करम् (उपहत्नुम्) अतिहन्तारम् (उग्रम्) प्रचण्डंसेनापतिम् (मृड) सुखी भव (जरित्रे) स्तोत्र (रुद्र) हे शत्रुनाशक (स्तवानः)स्तूयमानः (अन्यम्) भिन्नम्। शत्रुम् (अस्मत्) अस्मत्तः (ते) तव (नि वपन्तु) डुवप बीजसन्ताने छेदने च। नितरां छिन्दन्तु (सेन्यम्) एकवचनं बहुवचने। सेनादलानि ॥