Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 20 / 20 / 4

अ॑र्वा॒वतो॑ न॒ आ ग॒ह्यथो॑ शक्र परा॒वतः॑। उ॑ लो॒को यस्ते॑ अद्रिव॒ इन्द्रे॒ह तत॒ आ ग॑हि ॥ 4॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 20 | Paryay : | Mantra No : 4

In Hindi:

ऋषि : विश्वामित्रः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :

विषय : राजा और प्रजा के धर्म का उपदेश।

पदपाठ : अ॒र्वा॒ऽवत॑: । न॒: । आ । ग॒हि॒ । अथो॒ इति॑ । श॒क्र॒ । प॒रा॒वत॑: ॥ ऊं॒ इति॑ । लो॒क: । य: । ते॒ । अ॒द्रि॒ऽव॒: । इन्द्र॑ । इ॒ह । तत॑: । आ । ग॒हि॒ ॥२.४॥

पदार्थ : (शक्र) हे समर्थ ! (अर्वावतः) समीप से (अथो) और (परावतः) दूर से (नः) हमें (आ गहि) प्राप्त हो, (अद्रिवः) हे वज्रधारी (इन्द्र) इन्द्र ! [बड़े ऐश्वर्यवाले राजन्] (उ) और (यः) जो (ते) तेरा (लोकः) स्थान है, (ततः) वहाँ से (इह) यहाँ पर (आ गहि) तू आ ॥४॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :इस मन्त्र का पूर्वार्द्ध कुछ भेद से आ चुका है-अ० २०।६।८ ॥ ४−(अर्वावतः) समीपात् (नः) अस्मान् (आ गहि) आगच्छ। प्राप्नुहि (अथो) अपि च (शक्र) हे शक्तिमन् (परावतः) दूरात् (उ) चार्थे (लोकः) स्थानम् (यः) (ते) तव (अद्रिवः) अदिशदिभूशुभिभ्यः क्रिन्”। उ० ४।६। अद भक्षणे-क्रिन्। मतुवसो रु सम्बुद्धौ छन्दसि। पा० ८।३।१। इति रुत्वम्। अद्रिवः=अद्रिवन्, अद्रिरादृणात्येनेनापि वात्तेः स्यात्-निरु० ४।४। अत्ति शत्रून् भक्षयतीति, अद्रिर्वज्रस्तद्वन् (इन्द्र) हे परमैश्वर्यवन् राजन् (इह) अत्र (ततः) तस्मात् स्थानात् (आ गहि) आगच्छ ॥