Rigveda / 10 / 130 / 4
अ॒ग्नेर्गा॑य॒त्र्य॑भवत्स॒युग्वो॒ष्णिह॑या सवि॒ता सं ब॑भूव । अ॒नु॒ष्टुभा॒ सोम॑ उ॒क्थैर्मह॑स्वा॒न्बृह॒स्पते॑र्बृह॒ती वाच॑मावत् ॥
Veda : Rigveda | Mandal : 10 | Sukta : 130 | Mantra No : 4
In English:
Seer : yaj~naH praajaapatyaH | Devta : bhaavavRRittam | Metre : viraaTtriShTup | Tone : dhaivataH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready
Verse : agnergaayatryabhavatsayugvoShNihayaa savitaa sa.m babhuuva . anuShTubhaa soma ukthairmahasvaanbRRihaspaterbRRihatii vaachamaavat .
Component Words : agneH . gaayatrii . abhavat . sa.ayugvaa . uShNihayaa . savitaa . sam . babhuuva . anu.astubhaa . somaH . ukthaiH . mahasvaan . bRRihaspateH . bRRihatii . vaacham . aavat . 10.130.4
In Hindi:
ऋषि : यज्ञः प्राजापत्यः | देवता : भाववृत्तम् | छन्द : विराट्त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
विषय :
पदपाठ : अ॒ग्नेः । गा॒य॒त्री । अ॒भ॒व॒त् । स॒ऽयुग्वा॑ । उ॒ष्णिह॑या । स॒वि॒ता । सम् । ब॒भू॒व॒ । अ॒नु॒ऽस्तुभा॑ । सोमः॑ । उ॒क्थैः । मह॑स्वान् । बृह॒स्पतेः॑ । बृ॒ह॒ती । वाच॑म् । आ॒व॒त् ॥ १०.१३०.४
पदार्थ : देवता छन्दों के विषय में प्रथम कहते हैं (अग्नेः सयुग्वा गायत्री-अभवत्) अग्नि देवता के साथ युक्त गायत्री छन्द है (सविता-उष्णिहया सं बभूव) सविता देवता उष्णिक् छन्द के साथ सङ्गत होता है (महस्वान् सोमः) महान् गुणवान् सोम देवता (अनुष्टुभा-उक्थैः) अनुष्टुप् छन्द और उक्थ मन्त्रों के साथ सङ्गत होता है (बृहस्पतेः-वाचं बृहतीः-आवत्) बृहस्पति देवता की बृहती वाणी प्राप्त होती है। इस प्रकार अग्नि, सविता, सोम, बृहस्पति देवता के गायत्री, उष्णिक्, अनुष्टुप्, बृहती छन्द होते हैं ॥४॥
भावार्थ :
In Sanskrit:
ऋषि : यज्ञः प्राजापत्यः | देवता : भाववृत्तम् | छन्द : विराट्त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
पदपाठ : अ॒ग्नेः । गा॒य॒त्री । अ॒भ॒व॒त् । स॒ऽयुग्वा॑ । उ॒ष्णिह॑या । स॒वि॒ता । सम् । ब॒भू॒व॒ । अ॒नु॒ऽस्तुभा॑ । सोमः॑ । उ॒क्थैः । मह॑स्वान् । बृह॒स्पतेः॑ । बृ॒ह॒ती । वाच॑म् । आ॒व॒त् ॥ १०.१३०.४
भावार्थ :