Rigveda / 10 / 133 / 2
त्वं सिन्धूँ॒रवा॑सृजोऽध॒राचो॒ अह॒न्नहि॑म् । अ॒श॒त्रुरि॑न्द्र जज्ञिषे॒ विश्वं॑ पुष्यसि॒ वार्यं॒ तं त्वा॒ परि॑ ष्वजामहे॒ नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
Veda : Rigveda | Mandal : 10 | Sukta : 133 | Mantra No : 2
In English:
Seer : sudaaH paijavanaH | Devta : indra: | Metre : shakvarii | Tone : dhaivataH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready
Verse : tva.m sindhuu.NravaasRRijo.adharaacho ahannahim . ashatrurindra jaj~niShe vishva.m puShyasi vaarya.m ta.m tvaa pari Shvajaamahe nabhantaamanyakeShaa.m jyaakaa adhi dhanvasu .
Component Words : tvam . sindhuun . ava . asRRijaH . adharaachaH . ahan . ahim . ashatruH . indra . jaj~niShe . vishvam . puShyasi . vaaryam . tam . tvaa . pari . svajaamahe . nabhantaam . anyakeShaam . jyaakaaH . adhi . dhanva.asu . 10.133.2
In Hindi:
ऋषि : सुदाः पैजवनः | देवता : इन्द्र: | छन्द : शक्वरी | स्वर : धैवतः
विषय :
पदपाठ : त्वम् । सिन्धू॑न् । अव॑ । अ॒सृ॒जः॒ । अ॒ध॒राचः॑ । अह॑न् । अहि॑म् । अ॒श॒त्रुः । इ॒न्द्र॒ । ज॒ज्ञि॒षे॒ । विश्व॑म् । पु॒ष्य॒सि॒ । वार्य॑म् । तम् । त्वा॒ । परि॑ । स्व॒जा॒म॒हे॒ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥ १०.१३३.२
पदार्थ : (त्वम्-इन्द्र) तू हे राजन् ! (अहिम्-अहन्) आहन्ता शत्रु को हनन करता है (अधराचः) नीचे मुख हुए (सिन्धून्) बहते जैसे भागते हुए शत्रुओं को (अवसृज) नीचे कर (अशत्रुः-जज्ञिषे) तू शत्रुरहित उत्पन्न हुआ (विश्वं वार्यं पुष्यसि) हमारे लिये सब वरणीय वस्तु की रक्षा करता है (तं त्वा परिष्वजामहे) उस तुझको हम स्नेह करते हैं। (नभन्तामन्यके०) पूर्ववत् ॥२॥
भावार्थ : राजा इतना बलवान् हो कि शत्रु उसके सम्मुख न ठहर सके, शत्रुओं को नीचे धकेलता जावे, प्रजा की आवश्यक वस्तुओं की रक्षा वृद्धि करे, प्रजा का स्नेहपात्र बना रहे ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : सुदाः पैजवनः | देवता : इन्द्र: | छन्द : शक्वरी | स्वर : धैवतः
पदपाठ : त्वम् । सिन्धू॑न् । अव॑ । अ॒सृ॒जः॒ । अ॒ध॒राचः॑ । अह॑न् । अहि॑म् । अ॒श॒त्रुः । इ॒न्द्र॒ । ज॒ज्ञि॒षे॒ । विश्व॑म् । पु॒ष्य॒सि॒ । वार्य॑म् । तम् । त्वा॒ । परि॑ । स्व॒जा॒म॒हे॒ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥ १०.१३३.२
भावार्थ :