Samveda/807
रसाय्यः पयसा पिन्वमान ईरयन्नेषि मधुमन्तमशुम्। पवमान सन्तनिमेषि कृण्वन्निन्द्राय सोम परिषिच्यमानः॥८०७
Veda : Samveda | Mantra No : 807
In English:
Seer : upamanyurvaasiShThaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : triShTup | Tone : dhaivataH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : rasaayyaH payasaa pinvamaana iirayanneShi madhumantama.m shum . pavamaana santanimeShi kRRiNvannindraaya soma pariShichyamaanaH.807
Component Words : rasaasyaH .payasaa .pinvamaanaH .iirayan .eShi .madhumantam .ashum .pavamaana .santanim .sam .tanim .eShi .kRRiNvan .indraaya .sauma .pariShichyamaanaH .pari .sichyamaanaH.
In Hindi:
ऋषि : उपमन्युर्वासिष्ठः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
विषय : अगले मन्त्र में जीवात्मा में ब्रह्मानन्दरस का प्रवाह वर्णित है।
पदपाठ : रसास्यः ।पयसा ।पिन्वमानः ।ईरयन् ।एषि ।मधुमन्तम् ।अशुम् ।पवमान ।सन्तनिम् ।सम् ।तनिम् ।एषि ।कृण्वन् ।इन्द्राय ।सौम ।परिषिच्यमानः ।परि ।सिच्यमानः॥
पदार्थ : हे (पवमान सोम) सम्पूर्ण जगत् के स्रष्टा, शुभगुणों के प्रेरक, सर्वान्तर्यामी जगदीश्वर ! (रसाय्यः) रस से पूर्ण, (पयसा) रस से (पिन्वमानः) मुझ उपासक के हृदय को सींचते हुए आप (मधुमन्तम्) मधुर (अंशुम्) आनन्द को (ईरयन्) प्रेरित करते हुए (एषि) मुझे प्राप्त होते हो। (इन्द्राय) जीवात्मा के लिए (परिषिच्यमानः) झरते हुए आप, वहाँ (सन्तनिम्) विस्तार को (कृण्वन्) प्राप्त करते हुए (एषि) व्याप्त होते हो ॥२॥
भावार्थ : आनन्दरस से पूर्ण परमात्मा की आनन्दरस की धारा से सिंचे हुए स्तोताओं के हृदय सरस हो जाते हैं ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : उपमन्युर्वासिष्ठः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
विषय : अथ जीवात्मनि ब्रह्मानन्दरसप्रवाहो वर्ण्यते।
पदपाठ : रसास्यः ।पयसा ।पिन्वमानः ।ईरयन् ।एषि ।मधुमन्तम् ।अशुम् ।पवमान ।सन्तनिम् ।सम् ।तनिम् ।एषि ।कृण्वन् ।इन्द्राय ।सौम ।परिषिच्यमानः ।परि ।सिच्यमानः॥
पदार्थ : हे (पवमान सोम) सर्वजगत्स्रष्टः शुभगुणप्रेरक सर्वान्तर्यामिन् जगदीश्वर ! (रसाय्यः) रसेन पूर्णः। [रसेर्बाहुलकादौणादिक आय्यप्रत्ययः।] (पयसा) रसेन (पिन्वमानः) उपासकस्य मम हृदयं सिञ्चमानः, त्वम् (मधुमन्तम्) मधुरम् (अंशुम्) आनन्दम् (ईरयन्) गमयन् (एषि) मां प्राप्नोषि। (इन्द्राय) जीवात्मने (परिषिच्यमानः) निर्झरन् त्वम् तत्र (सन्तनिम्) विस्तारम् (कृण्वन्) कुर्वन् (एषि) व्याप्नोषि ॥२॥
भावार्थ : आनन्दरसपूर्णस्य परमात्मन आनन्दधारया सिक्तानि स्तोतॄणां हृदयानि सरसानि जायन्ते ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।९७।१४।