Samveda/872
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः। पवित्रवन्तो अक्षरं देवान्गच्छन्तु वो मदाः॥८७२
Veda : Samveda | Mantra No : 872
In English:
Seer : yathaatirnaahuShaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : anuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sutaaso madhumattamaaH somaa indraaya mandinaH . pavitravanto akShara.m devaangachChantu vo madaaH.872
Component Words : sutaasaH .madhumattamaaH .somaa .indraaya .mandinaH .pavitravanta .akSharan .devaan .gachChantu .vaH .madaaH.
In Hindi:
ऋषि : यथातिर्नाहुषः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : प्रथम ऋचा की पूर्वार्चिक में ५४७ क्रमाङ्क पर परमानन्द-रस के विषय में व्याख्या हो चुकी है। यहाँ ज्ञानरस का विषय वर्णित है।
पदपाठ : सुतासः ।मधुमत्तमाः ।सोमा ।इन्द्राय ।मन्दिनः ।पवित्रवन्त ।अक्षरन् ।देवान् ।गच्छन्तु ।वः ।मदाः॥
पदार्थ : (मधुमत्तमाः) अतिशय मधुर, (मन्दिनः) आनन्दजनक (सोमाः) ज्ञान-रस (इन्द्राय) शिष्य के जीवात्मा के लिए (सुतासः) आचार्य द्वारा अभिषुत किये गये हैं। (पवित्रवन्तः) पवित्र मन से सम्बद्ध वे (अक्षरन्) आत्मा में क्षरित हो रहे हैं। हे शिष्यो ! (वः मदाः) तुम्हें आनन्दित करनेवाले वे ज्ञान-रस (देवान्) दिव्य गुणोंवाले दूसरे लोगों को भी (गच्छन्तु) प्राप्त हों ॥१॥
भावार्थ : सुयोग्य गुरुओं से मधुर पद्धति द्वारा पढ़ाये गये शिष्य ज्ञानी स्नातक होकर, बाहर जाकर अन्य जनों को भी विद्यादान करें ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : यथातिर्नाहुषः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : तत्र प्रथमा ऋक् पूर्वार्चिके ५४७ क्रमाङ्के परमानन्दरसविषये व्याख्याता। अत्र ज्ञानरसविषयो वर्ण्यते।
पदपाठ : सुतासः ।मधुमत्तमाः ।सोमा ।इन्द्राय ।मन्दिनः ।पवित्रवन्त ।अक्षरन् ।देवान् ।गच्छन्तु ।वः ।मदाः॥
पदार्थ : (मधुमत्तमाः) अतिशयेन मधुराः, (मन्दिनः) आनन्दजनकाः (सोमाः) ज्ञानरसाः (इन्द्राय) शिष्यस्य जीवात्मने (सुतासः) आचार्येण अभिषुताः सन्ति। (पवित्रवन्तः) पवित्रेण मनसा सम्बद्धाः ते (अक्षरन्) आत्मनि क्षरन्ति। हे शिष्याः ! (वः मदाः) युष्माकं मदकराः ते ज्ञानरसाः (देवान्) दिव्यगुणयुक्तान् अन्यान् जनान् अपि (गच्छन्तु) प्राप्नुवन्तु ॥१॥
भावार्थ : सुयोग्यैर्गुरुभिर्मधुरपद्धत्या पाठिताः शिष्या ज्ञानवन्तः स्नातका भूत्वा बहिर्गत्वाऽन्येभ्यो जनेभ्यो विद्यादानं कुर्युः ॥१॥
टिप्पणी:२. ऋ० ९।१०१।४, साम० ५४७, अथ० २०।१३७।४।