Samveda/893
सुवितस्य वनामहेऽति सेतुं दुराय्यम्। साह्याम दस्युमव्रतम्॥८९३
Veda : Samveda | Mantra No : 893
In English:
Seer : medhyaatithiH kaaNvaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : suvitasya manaamahe.ati setu.m duraayyam . saahyaama dasyumavratam.893
Component Words : suvitasya .vanaamahe .ati .setum .duraayyam .duH .aayyam .saahyaam .dasyum .avratam .a. vratam.
In Hindi:
ऋषि : मेध्यातिथिः काण्वः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में परमात्मा और आचार्य का विषय वर्णित है।
पदपाठ : सुवितस्य ।वनामहे ।अति ।सेतुम् ।दुराय्यम् ।दुः ।आय्यम् ।साह्याम् ।दस्युम् ।अव्रतम् ।अ। व्रतम्॥
पदार्थ : हम (सेतुम्) रुकावट को (अति) अतिक्रान्त अर्थात् पार करके (सुवितस्य) सुप्राप्त आनन्द—रसागार परमात्मा के एवं विद्यारसागार आचार्य के (दुराय्यम्) दुष्प्राप्य आनन्दरस वा विद्यारस को (वनामहे) सेवन करते हैं। उससे हम (अव्रतम्) व्रतविरोधी वा सत्कर्मविरोधी (दस्युम्) उपक्षयकारी काम, क्रोध, आदि छहों रिपुओं को (साह्याम) पराजित कर देवें ॥२॥
भावार्थ : गुरुओं के सत्कार से और परमात्मा की उपासना से विद्या और आनन्द को प्राप्त करके, बाह्य तथा आन्तरिक शत्रुओं को पराजित करके सत्कर्मों का आचरण करना चाहिए ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : मेध्यातिथिः काण्वः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ परमात्मविषयमाचार्यविषयं चाह।
पदपाठ : सुवितस्य ।वनामहे ।अति ।सेतुम् ।दुराय्यम् ।दुः ।आय्यम् ।साह्याम् ।दस्युम् ।अव्रतम् ।अ। व्रतम्॥
पदार्थ : वयम् (सेतुम्) अवरोधम् (अति) अतिक्रम्य (सुवितस्य) सुप्राप्तस्य आनन्दरसागारस्य परमात्मनः विद्यासागारस्य आचार्यस्य वा (दुराय्यम्) दुष्प्राप्यम् आनन्दरसं विद्यारसं वा (वनामहे२) संभजामहे। तेन् वयम् (अव्रतम्) व्रतविरोधिनं सत्कर्मविरोधिनं वा (दस्युम्) उपक्षयकारिणं कामक्रोधादिषड्रिपुवर्गम् (साह्याम) अभिभवेम। [सहतेराशीर्लिङि रूपम्, उपधादीर्घः परमस्मैपदं च छान्दसम्] ॥२॥
भावार्थ : गुरूणां सत्कारेण, परमात्मोपासनेन च विद्यामानन्दं चाधिगम्य बाह्यानान्तरांश्च रिपून् पराजित्य सत्कर्माण्याचरणीयानि ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।४१।२, ‘दुरा॒व्य॑म्’, ‘सा॒ह्वांसो॒’ इति पाठः।२. वनामहे वनतिः स्तुतिकर्मा, स्तुतिं कुर्मः—इति वि०।