Samveda/929
बोधा सु मे मघवन्वाचमेमां यां ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम्। इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व (चा)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥९२९
Veda : Samveda | Mantra No : 929
In English:
Seer : vasiShTho maitraavaruNiH | Devta : indraH | Metre : viraaT | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : bodhaa su me maghavanvaachamemaa.m yaa.m te vasiShTho archati prashastim . imaa brahma sadhamaade juShasva.929
Component Words : bodha .su .me. maghavan .vaacham .aa .imaam .yaama. te .vasiShTha .archati .prashastim .pra .shastim .imaa .brahma .saadhamaade .sadha .maade. juShasva.
In Hindi:
ऋषि : वसिष्ठो मैत्रावरुणिः | देवता : इन्द्रः | छन्द : विराट् | स्वर : गान्धारः
विषय : अब उपासक परमात्मा को सम्बोधन करता है।
पदपाठ : बोध ।सु ।मे। मघवन् ।वाचम् ।आ ।इमाम् ।याम। ते ।वसिष्ठ ।अर्चति ।प्रशस्तिम् ।प्र ।शस्तिम् ।इमा ।ब्रह्म ।साधमादे ।सध ।मादे। जुषस्व॥
पदार्थ : हे (मघवन्) ऐश्वर्यवान् वा दानवान् परमात्मन् ! आप (मे) मेरी (इमाम्) इस (प्रशस्तिं वाचम्) आपके गुण-गान की वाणी को (सु आ बोध) भली-भाँति जानिए, (याम्) जिस वाणी को (ते) आपके लिए (वसिष्ठः अर्चति) अपने अन्दर सद्गुणों को अतिशयरूप से बसानेवाला मनुष्य उच्चारण कर रहा है—अर्थात् मैं उच्चारण कर रहा हूँ। आप (सधमादे) सामूहिक उपासना-यज्ञ में (इमा ब्रह्म) इन स्तोत्रों को (जुषस्व) स्वीकार कीजिए ॥३॥
भावार्थ : जो लोग श्रद्धा से परमात्मा की गुणावलि की प्रशंसा करते हैं, वे स्वयं भी गुणी होकर उत्कर्ष प्राप्त करते हैं ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : वसिष्ठो मैत्रावरुणिः | देवता : इन्द्रः | छन्द : विराट् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथोपासकः परमात्मानं सम्बोधयति।
पदपाठ : बोध ।सु ।मे। मघवन् ।वाचम् ।आ ।इमाम् ।याम। ते ।वसिष्ठ ।अर्चति ।प्रशस्तिम् ।प्र ।शस्तिम् ।इमा ।ब्रह्म ।साधमादे ।सध ।मादे। जुषस्व॥
पदार्थ : हे (मघवन्) ऐश्वर्यवन् दानवन् वा परमात्मन् ! त्वम् (मे) मम (इमाम्) एताम् (प्रशस्तिं वाचम्) त्वद्गुणावलिगानरूपां वाणीम् (सु आ बोध) सम्यग् जानीहि, (याम्) वाचम् (ते) तुभ्यम् (वसिष्ठः अर्चति) स्वाभ्यन्तरे सद्गुणानाम् अतिशयेन वासकः जनः उच्चारयति, वसिष्ठोऽहमुच्चारयामीत्यर्थः। [अत्र स्वात्मार्थे प्रथमपुरुषप्रयोगः।] त्वम् (सधमादेः) सामूहिके उपासनायज्ञे। [सह माद्यन्ति जना अत्र इति सधमादो यज्ञः।] (इमा ब्रह्म) इमानि ब्रह्माणि एतानि स्तोत्राणि (जुषस्व) स्वीकुरु। [इमा, ब्रह्म इत्युभयत्र ‘शेश्छन्दसि बहुलम्। अ० ६।१।७०’ इति शेर्लोपः] ॥३॥१
भावार्थ : ये श्रद्धया परमात्मनो गुणावलिं प्रशंसन्ति ते स्वयमपि गुणिनो भूत्वोत्कर्षं लभन्ते ॥३॥
टिप्पणी:१. दयानन्दस्वामिना ऋग्भाष्ये मन्त्रोऽयं विद्वद्विषये व्याख्यातः।