Samveda/1095
त्वे विश्वे सजोषसो देवासः पीतिमाशत। मदेषु सर्वधा असि (खा)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥१०९५
Veda : Samveda | Mantra No : 1095
In English:
Seer : asitaH kaashyapo devalo vaa | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tve vishve sajoShaso devaasaH piitimaashata . madeShu sarvadhaa asi.1095
Component Words : tve .iti .vishve. sajoShasaH .sa .joShasaH .devaasaH .piitim .aashata .madeShu .sarvadhaaH .sarva .dhaaH .asi.
In Hindi:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में फिर उसी विषय को कहा गया है।
पदपाठ : त्वे ।इति ।विश्वे। सजोषसः ।स ।जोषसः ।देवासः ।पीतिम् ।आशत ।मदेषु ।सर्वधाः ।सर्व ।धाः ।असि॥
पदार्थ : हे सोम अर्थात् ज्ञानरसागार आचार्य ! (विश्वे) सब (सजोषसः) परस्पर समान प्रीतिवाले (देवासः) दिव्यगुणयुक्त ब्रह्मचारी शिष्य (त्वे) आपसे (प्रतिम्) ज्ञानरस के पान को (आशत) प्राप्त करते हैं। आप (मदेषु) ज्ञानजनित आनन्दों में (सर्वधाः) सब शिष्यों को धारण करनेवाले (असि) होते हो ॥३॥
भावार्थ : जो शिष्य तपस्वी, ज्ञानानुरागी, गुरुओं का सत्कार करनेवाले और अहिंसा, सत्य, अस्तेय आदि दिव्य गुणों से युक्त होते हैं, वे ही आचार्य के पास से ज्ञान ग्रहण करने के अधिकारी और उसके प्रीतिपात्र बनते हैं ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ पुनरपि स एव विषय उच्यते।
पदपाठ : त्वे ।इति ।विश्वे। सजोषसः ।स ।जोषसः ।देवासः ।पीतिम् ।आशत ।मदेषु ।सर्वधाः ।सर्व ।धाः ।असि॥
पदार्थ : हे सोम ज्ञानरसागार आचार्य ! (विश्वे) सर्वे (सजोषसः) सप्रीतयः (देवासः) दिव्यगुणयुक्ता ब्रह्मचारिणः शिष्याः (त्वे) त्वत्तः (पीतिम्) ज्ञानरसपानम् (आशत) प्राप्नुवन्ति। त्वम् (मदेषु) ज्ञानजनितेषु आनन्देषु (सर्वधाः) सर्वेषां शिष्याणां धारकः (असि) भवसि ॥३॥
भावार्थ : ये शिष्यास्तपस्विनो ज्ञानानुरागिणो गुरूणां सत्कर्तारोऽहिंसासत्यास्तेयादि- दिव्यगुणयुक्ताश्च भवन्ति त एवाचार्यसकाशाज्ज्ञानग्रहणाधिकारिण- स्तत्प्रीतिपात्राणि च जायन्ते ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।१८।३, ‘त्वे’ इत्यत्र ‘तव॒’ इति पाठः।