Samveda/1200
यः सोमः कलशेष्वा अन्तः पवित्र आहितः। तमिन्दुः परि षस्वजे॥१२००
Veda : Samveda | Mantra No : 1200
In English:
Seer : asitaH kaashyapo devalo vaa | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaH somaH kalasheShvaa antaH pavitra aahitaH . taminduH pari Shasvaje.1200
Component Words : yaH .somaH .kalasheShu .aa. antariti .pavitre. aahitaH .aa. hitaH .tam .induH. pari .sasvaje.
In Hindi:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में परमात्मा और जीवात्मा के मिलन का वर्णन है।
पदपाठ : यः ।सोमः ।कलशेषु ।आ। अन्तरिति ।पवित्रे। आहितः ।आ। हितः ।तम् ।इन्दुः। परि ।सस्वजे॥
पदार्थ : (यः सोमः) जो जगत् को रचनेवाला, सर्वान्तर्यामी, रस का भण्डार, परम आह्लादक परमेश्वर (कलशेषु) बहुत सी कलाओं से युक्त शरीरों में (आ) निहित है और (अन्तः पवित्रे) पवित्र हृदय के अन्दर भी (आहितः) विद्यमान है, (तम्) उस परमेश्वर को (इन्दुः) तेजस्वी जीवात्मा (परिषस्वजे) आलिङ्गन करता है ॥५॥
भावार्थ : परमात्मा की शरण का सहारा लेना जीवात्मा को परमानन्दायक होता है ॥५॥
In Sanskrit:
ऋषि : असितः काश्यपो देवलो वा | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ परमात्मजीवात्मनोः संगमं वर्णयति।
पदपाठ : यः ।सोमः ।कलशेषु ।आ। अन्तरिति ।पवित्रे। आहितः ।आ। हितः ।तम् ।इन्दुः। परि ।सस्वजे॥
पदार्थ : (यः सोमः) यो जगत्स्रष्टा सर्वान्तर्यामी रसागारः परमाह्लादकः परमेश्वरः (कलशेषु) बहुकलायुक्तेषु शरीरेषु। [कलशः कस्मात्? कला अस्मिञ्छेरते मात्राः। निरु० ११।१०]। (आ) आहितोऽस्ति, किञ्च (अन्तः पवित्रे) पवित्रहृदयाभ्यन्तरेऽपि (आहितः) विद्यमानो वर्तते, (तम्) परमेश्वरम् (इन्दुः) दीप्तो जीवात्मा (परिषस्वजे) पर्यालिङ्गति। [ष्वञ्ज, परिष्वङ्गे, भ्वादिः] ॥५॥
भावार्थ : परमात्मशरणावलम्बनं जीवात्मनः परमाह्लादकरं जायते ॥५॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।१२।५, ‘क॒लशे॒ष्वाँ’ इति पाठः।