Samveda/1300
पावमानीः स्वस्त्ययनीः सुदुघा हि घृतश्चुतः। ऋषिभिः सभृतो रसो ब्राह्मणेष्वमृत हितम्॥१३००
Veda : Samveda | Mantra No : 1300
In English:
Seer : pavitra aa~NgirasaH vaa vasiShTho vaa ubhau vaa | Devta : pavamaanaaShyetaa | Metre : anuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : paavamaaniiH svastyayaniiH sudughaa hi ghRRitashchutaH . RRiShibhiH sa.mbhRRito raso braahmaNeShvamRRita.m hitam.1300
Component Words : paavamaaniiH . svastyayaniiH . svasti . ayaniiH . sudughaa . su . dughaaH . hi . ghRRitashchutaH . ghRRita . shchutaH . RRiShibhiH . sambhRRitaH . sam . bhRRitaH . rasaH . brahmaNeShu . amRRitam . a . mRRitam . hitam.
In Hindi:
ऋषि : पवित्र आङ्गिरसः वा वसिष्ठो वा उभौ वा | देवता : पवमानाष्येता | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : आगे फिर वेद के अध्ययन का ही फल वर्णित है।
पदपाठ : पावमानीः । स्वस्त्ययनीः । स्वस्ति । अयनीः । सुदुघा । सु । दुघाः । हि । घृतश्चुतः । घृत । श्चुतः । ऋषिभिः । सम्भृतः । सम् । भृतः । रसः । ब्रह्मणेषु । अमृतम् । अ । मृतम् । हितम्॥
पदार्थ : (पावमानीः) पवमान देवतावाली ऋचाएँ (हि) निश्चय ही (स्वस्त्ययनीः) कल्याण प्राप्त करानेवाली, (सुदुघाः) मधुर दूध देनेवाली और (घृतश्चुतः) घी चुआनेवाली होती हैं। इनके अध्ययन से (ऋषिभिः) वेदरहस्यवेत्ता ऋषिजन (रसः) आनन्द-रस को (संभृतः) आस्वादन करते हैं और (ब्राह्मणेषु) वेदपाठी ब्राह्मणों को (अमृतम्) दुःखमोक्षरूप अमृतत्व (हितम्) प्राप्त होता है ॥३॥यहाँ ‘सुदुघाः’ और ‘घृतश्चुतः’ इन शब्दों के अर्थ से पावमानी ऋचाएँ दुधारू गायें हैं, यह व्यङ्ग्यार्थ निकलता है ॥३॥
भावार्थ : वेदों के अध्ययन से कर्मयोगी होकर लोग सब लौकिक और आध्यात्मिक सम्पदा प्राप्त कर लेते हैं ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : पवित्र आङ्गिरसः वा वसिष्ठो वा उभौ वा | देवता : पवमानाष्येता | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथ पुनरपि वेदाध्ययनस्यैव फलमाह।
पदपाठ : पावमानीः । स्वस्त्ययनीः । स्वस्ति । अयनीः । सुदुघा । सु । दुघाः । हि । घृतश्चुतः । घृत । श्चुतः । ऋषिभिः । सम्भृतः । सम् । भृतः । रसः । ब्रह्मणेषु । अमृतम् । अ । मृतम् । हितम्॥
पदार्थ : (पावमानीः) पावमान्यः पवमानदेवताका ऋचः (हि) निश्चयेन (स्वस्त्ययनीः) कल्याणप्रापिकाः, (सुदुघाः) मधुरदुग्धप्रदाः, (घृतश्चुतः) घृतस्राविण्यश्च भवन्ति। आसामध्ययनेन (ऋषिभिः) वेदरहस्यविद्भिः (रसः) आनन्दरसः (संभृतः) आस्वादितो भवति, (ब्राह्मणेषु) वेदपाठिषु विप्रेषु च (अमृतम्) दुःखमोक्षरूपम् अमृतत्वम् (हितम्) निहितं जायते ॥३॥अत्र ‘सुदुघाः’, ‘घृतश्चुतः’ इत्यनेन पावमानीनामृचां धेनुत्वं व्यज्यते ॥३॥
भावार्थ : वेदाध्ययनेन कर्मयोगिनो भूत्वा जनाः सर्वामपि लौकिकीमाध्यात्मिकीं च सम्पदं लभन्ते ॥३॥