Samveda/1323
त्व सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे। पवस्व महयद्रयिः॥१३२३
Veda : Samveda | Mantra No : 1323
In English:
Seer : bharadvaajo baarhaspatyaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tva.m somaasi dhaarayurmandra ojiShTho adhvare . pavasva ma.m hayadrayiH.1323
Component Words : tvam . soma . asi . dhaarayuH . mandraH . ojiShTha . adhvare . pavasya . mahayadrayiH . mahayat . rayiH. .
In Hindi:
ऋषि : भरद्वाजो बार्हस्पत्यः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में परमेश्वर के गुणों का वर्णन करके उससे प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : त्वम् । सोम । असि । धारयुः । मन्द्रः । ओजिष्ठ । अध्वरे । पवस्य । महयद्रयिः । महयत् । रयिः॥ ।
पदार्थ : हे (सोम) जगत् के रचयिता रसनिधि परमात्मन् ! (त्वम्) आप (धारयुः) आनन्द-धाराओं को देने के इच्छुक, (मन्द्रः) तृप्त करनेवाले और (ओजिष्ठः) सबसे अधिक ओजस्वी (असि) हो। (मंहयद्रयिः) जिनका धन वृद्धि प्रदान करनेवाला वा कीर्ति देनेवाला है, ऐसे आप (अध्वरे) जीवन-यज्ञ में (पवस्व) हमें पवित्र करते हो ॥१॥
भावार्थ : सब मनुष्य परमात्मा की आराधना करके पुण्य, धन, आनन्द और सन्तुष्टि को अपने जीवन में प्राप्त करें ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : भरद्वाजो बार्हस्पत्यः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ परमेश्वरस्य गुणानुपवर्ण्य तं प्रार्थयते।
पदपाठ : त्वम् । सोम । असि । धारयुः । मन्द्रः । ओजिष्ठ । अध्वरे । पवस्य । महयद्रयिः । महयत् । रयिः॥ ।
पदार्थ : हे (सोम) जगत्स्रष्टः रसनिधे परमात्मन् ! (त्वम्) धारयुः आनन्दधाराप्रदानकामः। [धाराः परेषामिच्छतीति धारयुः। छन्दसि परेच्छायां क्यच्, तत उः प्रत्ययः।] (मन्द्रः) तृप्तिकारकः, (ओजिष्ठः) ओजस्वितमश्च (असि) वर्तसे। (मंहयद्रयिः२) वृद्धिप्रदधनः कीर्तिकरधनो वा। [मंहयन् वृद्धिं कीर्तिं वा कुर्वन् रयिः धनं यस्य स इति बहुव्रीहिः। महि वृद्धौ भ्वादिः, ण्यन्तः, यद्वा महि भासार्थः चुरादिः, शतरि मंहयद् इति] त्वम् (अध्वरे) जीवनयज्ञे (पवस्व) अस्मान् पुनीहि ॥१॥
भावार्थ : सर्वे जनाः परमेश्वरमाराध्य पुण्यं धनमानन्दं सन्तुष्टिं च स्वजीवने प्राप्नुवन्तु ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।६७।१।२. यद्यपि मंहतिः पूजार्थः तथाप्यत्र लाभार्थो द्रष्टव्यः—इति वि०। मंहयद्रयिः स्तोतृभ्यः प्रदीयमानधनः—इति सा०।