Samveda/1425
ते अस्य सन्तु केतवोऽमृत्यवोऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु। येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत (चे)।।॥१४२५
Veda : Samveda | Mantra No : 1425
In English:
Seer : reNurvaishvaamitraH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : jagatii | Tone : niShaadaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : te asya santu ketavo.amRRityavo.adaabhyaaso januShii ubhe anu . yebhirnRRimNaa cha devyaa cha punata aadidraajaana.m mananaa agRRibhNata.1425
Component Words : te . asya . santu . ketavaH . amRRityavaH . a . mRRityavaH . adaabhyaasaH . a . daabhyaasaH . januShiiiti . ubheiti . anu . yebhiH . nRRimNaa . cha . devyaa . cha . punate . aat . it . raajaanam . mananaaH . agRRibhNata.
In Hindi:
ऋषि : रेणुर्वैश्वामित्रः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : जगती | स्वर : निषादः
विषय : अगले मन्त्र में परमात्मा के तेज का विषय है।
पदपाठ : ते । अस्य । सन्तु । केतवः । अमृत्यवः । अ । मृत्यवः । अदाभ्यासः । अ । दाभ्यासः । जनुषीइति । उभेइति । अनु । येभिः । नृम्णा । च । देव्या । च । पुनते । आत् । इत् । राजानम् । मननाः । अगृभ्णत॥
पदार्थ : (अस्य) इस सोम परमात्मा की (ते) वे प्रसिद्ध (अमृत्यवः)अमरणशील वा न मारनेवाली, (अदाभ्यासः) पराजित न की जा सकनेवाली (केतवः) तेज की किरणें (उभे जनुषी) दोनों जन्मों को अर्थात् इस जन्म तथा अगले जन्म को (अनु सन्तु)अनुगृहीत करें, (येभिः) जिन तेज की किरणों से (मननाः) मननशील उपासक अपने (नृम्णा च) देह-बल से किये जाने योग्य कर्मों को (दैव्या च) और आत्म-बल से किये जाने योग्य कर्मों को (पुनते) पवित्र कर लेते हैं। (आत् इत्) और उसके अनन्तर ही (राजानम्) तेजस्वी परमेश्वर को (अगृभ्णत) ग्रहण कर पाते हैं ॥३॥
भावार्थ : परमात्मा के तेजों का ध्यान करने तथा उन्हें धारण करने से यह लोक, परलोक और सब कर्म शुद्ध हो जाते हैं तथा परमात्मा का साक्षात्कार हो जाता है ॥३॥इस खण्ड में परमेश्वर की उपासना तथा सोमयाग के फल का वर्णन होने से इस खण्ड की पूर्व खण्ड के साथ सङ्गति जाननी चाहिए ॥बारहवें अध्याय में पञ्चम खण्ड समाप्त ॥
In Sanskrit:
ऋषि : रेणुर्वैश्वामित्रः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : जगती | स्वर : निषादः
विषय : अथ परमात्मतेजोविषयमाह।
पदपाठ : ते । अस्य । सन्तु । केतवः । अमृत्यवः । अ । मृत्यवः । अदाभ्यासः । अ । दाभ्यासः । जनुषीइति । उभेइति । अनु । येभिः । नृम्णा । च । देव्या । च । पुनते । आत् । इत् । राजानम् । मननाः । अगृभ्णत॥
पदार्थ : (अस्य) सोमस्य परमात्मनः (ते) प्रसिद्धाः (अमृत्यवः) अमरणशीलाः अमारकाः वा, (अदाभ्यासः) दब्धुं पराजेतुमशक्याः (केतवः) तेजोरश्मयः (उभे जनुषी) द्वे अपि जन्मनी, इदं जन्म परं जन्म च (अनु सन्तु) अनुगृह्णन्तु (येभिः) यैस्तेजोरश्मिभिः (मननाः) मननशीला उपासकाः स्वकीयानि (नृम्णा च) नृम्णानि दैहिकबलेन सम्पाद्यमानानि कर्माणि (देव्या च) आत्मबलेन सम्पाद्यमानानि च कर्माणि (पुनते)पावयन्ति। (आत् इत्) तदनन्तरमेव च (राजानम्)राजमानं परमेश्वरम् (अगृभ्णत) गृह्णन्ति ॥३॥
भावार्थ : परमात्मतेजसां ध्यानेन धारणेन चायं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च कर्माणि शुध्यन्ति परमात्मसाक्षात्कारश्च जायते ॥३॥अस्मिन् खण्डे परमेश्वरोपासनाविषयस्य सोमयागफलस्य च वर्णनादेतत्खण्डस्य पूर्वखण्डेन संगतिर्वेद्या ॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।७०।३।