Samveda/1442
यदीसुतेभिरिन्दुभिः सोमेभिः प्रतिभूषथ। वेदा विश्वस्य मेधिरो धृषत्तन्तमिदेषते॥१४४२
Veda : Samveda | Mantra No : 1442
In English:
Seer : bharadvaajo baarhaspatyaH | Devta : indraH | Metre : anuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yadii sutebhirindubhiH somebhiH pratibhuuShatha . vedaa vishvasya medhiro dhRRiShattantamideShate.1442
Component Words : yadi . sutebhiH . indubhiH . somebhiH . pratibhuuShatha . prati . bhuuShata . veda . vishvasya . medhiraH . ghRRiShat . tantam . tam . tam . it . aa . iShate.
In Hindi:
ऋषि : भरद्वाजो बार्हस्पत्यः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अगले मन्त्र में परमात्मा की उपासना का फल वर्णित है।
पदपाठ : यदि । सुतेभिः । इन्दुभिः । सोमेभिः । प्रतिभूषथ । प्रति । भूषत । वेद । विश्वस्य । मेधिरः । घृषत् । तन्तम् । तम् । तम् । इत् । आ । इषते॥
पदार्थ : हे उपासको ! (यदि) यदि (सुतेभिः) अभिषुत किये हुए, (इन्दुभिः) सराबोर कर देनेवाले (सोमेभिः) श्रद्धारसों से, तुम इन्द्र परमात्मा को (प्रतिभूषथ) अलङ्कृत करते हो, तो (मेधिरः) मेधावी वह इन्द्र (विश्वस्य) तुम्हारे सब मनोरथों को (वेद) जान जाता है और (धृषत्) विघ्नों को परास्त करता हुआ (तं तम्) उस-उस मनोरथ को (इत्) अवश्य ही (आ इषते) पूर्ण करता है ॥३॥
भावार्थ : परमेश्वर में श्रद्धा रखनेवाला मनुष्य अभीष्ट की पूर्ति में समर्थ हो जाता है ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : भरद्वाजो बार्हस्पत्यः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथ परमात्मोपासनायाः फलमाह।
पदपाठ : यदि । सुतेभिः । इन्दुभिः । सोमेभिः । प्रतिभूषथ । प्रति । भूषत । वेद । विश्वस्य । मेधिरः । घृषत् । तन्तम् । तम् । तम् । इत् । आ । इषते॥
पदार्थ : हे उपासकाः। (यदि) चेत् (सुतेभिः) अभिषुतैः, (इन्दुभिः)क्लेदकैः (सोमेभिः) श्रद्धारसैः यूयम्, इन्द्रं परमात्मानम् (प्रति भूषथ) अलङ्कुरुथ, तर्हि (मेधिरः) मेधावी स इन्द्रः (विश्वस्य) विश्वं सर्वं युष्मदीयं मनोरथम् (वेद) जानाति, किञ्च (धृषत्) विघ्नानां धर्षकः सन् (तं तम्) तं तं मनोरथम् (इत्) निश्चयेन (आ-इषते) आपूरयति। [इषतिः गतिकर्मा। निघं० २।१४] ॥३॥२
भावार्थ : परमेश्वरे श्रद्दधानो जनोऽभिलषितपूर्त्यै समर्थो जायते ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० ६।४२।३।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिरिममपि मन्त्रं राजप्रजाविषये व्याचष्टे।