Samveda/1648
नमस्ते अग्न ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः। अमैरमित्रमर्दय॥१६४८
Veda : Samveda | Mantra No : 1648
In English:
Seer : viruupa aa~NgirasaH | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : namaste agna ojase gRRiNanti deva kRRiShTayaH . amairamitramardaya.1648
Component Words : namaH . te . agne . ojase . gRRiNanti . deva . kRRiShTayaH . amaiH . amitram . a . mitram . adaya.
In Hindi:
ऋषि : विरूप आङ्गिरसः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम ऋचा पूर्वार्चिक में ११ क्रमाङ्क पर परमात्मा और राजा को सम्बोधित की गयी थी। यहाँ परमात्मा, राजा और योगिराज को सम्बोधन है।
पदपाठ : नमः । ते । अग्ने । ओजसे । गृणन्ति । देव । कृष्टयः । अमैः । अमित्रम् । अ । मित्रम् । अदय॥
पदार्थ : हे (देव) दान आदि गुणों से युक्त (अग्ने) अग्रनायक परमात्मन्,राजन् वा योगिराज ! (ते ओजसे) तुम्हारे बल और प्रताप के लिए(कृष्टयः) मनुष्य (नमः गृणन्ति) नमस्कार करते हैं अर्थात् तुम्हारे बल और प्रताप की प्रशंसा करते हैं। तुम (अमैः) अपने बलों से(अमित्रम्) योग-मार्ग वा जीवन-मार्ग में आते हुए शत्रु को (अर्दय) पीड़ित कर डालो ॥१॥
भावार्थ : पग-पग पर हमारे निर्धारित लक्ष्य में जो विघ्न आते हैं, वे परमेश्वर की प्रेरणा से, राजा की सहायता से और योग-प्रशिक्षक के योग्य प्रशिक्षण से सरलतापूर्वक दूर किये जा सकते हैं ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : विरूप आङ्गिरसः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्र प्रथमा ऋक् पूर्वार्चिके ११ क्रमाङ्के परमात्मानं राजानं च सम्बोधिता। अत्र परमात्मा नृपतिः योगिराट् च सम्बोध्यते।
पदपाठ : नमः । ते । अग्ने । ओजसे । गृणन्ति । देव । कृष्टयः । अमैः । अमित्रम् । अ । मित्रम् । अदय॥
पदार्थ : हे (देव) दानादिगुणयुक्त (अग्ने) अग्रणीः परमात्मन् नृपते योगिराड् वा ! (ते ओजसे) तव बलाय प्रतापाय च(कृष्टयः) मनुष्याः (नमः गृणन्ति) नमः उच्चारयन्ति, तव बलं प्रतापं च प्रशंसन्तीत्यर्थः। त्वम् (अमैः) स्वकीयैः बलैः(अमित्रम्) योगमार्गे जीवनमार्गे वा समागच्छन्तं शत्रुम्(अर्दय) पीडय ॥१॥
भावार्थ : पदे पदेऽस्माकं निर्धारिते लक्ष्ये ये विघ्ना आगच्छन्ति ते परमेश्वरस्य प्रेरणया नृपतेः साहाय्येन योगप्रशिक्षकस्य च समुचितेन प्रशिक्षणेन सरलतयैव दूरीकर्तुं शक्यन्ते ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।७५।१०, साम० ११।